Trước đây, khô cá lù đù được xem là món ăn dân dã của người dân lao động nhưng nay đã trở thành đặc sản được ưa chuộng với tấc cả mọi người. Cá lù đù là loại cá nước mặn, có rất nhiều ở vùng biển Cà Mau.
Cá lù đù có nhiều thịt, ít xương, phần thân sau của cá có nhiều mỡ, rất béo. Thịt cá mềm, có vị ngọt dịu, bùi bùi, là loại cá lành tính hơn các loại hải sản khác nên ăn ít sợ bị phong.
Cá lù đù có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon nhưng thường thì được đem đi làm khô vì cá khô có vị đậm đà, chế biến nhanh và tiện sử dụng. Để làm cá khô ngon, phải chọn loại cá tươi, to cỡ ba ngón tay, phơi đủ nắng. Điểm độc đáo của loại cá này là dù phơi khô nhưng khi chế biến cá vẫn giữ được độ tươi ngon.
Trước khi chiên nên ngâm khô cá lù đù vào trong nước để giảm độ mặn và cá trở lại độ tươi. Sau đó, đem khô cá lù đù đi chiên vàng, da cá phồng rộp lên, bốc mùi thơm, ăn vào nghe giòn giòn, có vị mằn mặn của muối, vị ngọt của thịt cá, vị béo của mỡ.
Món ăn sẽ hấp dẫn hơn nếu ăn kèm với cơm trắng hoặc cơm cháy, hay đem đi trộn gỏi xoài, cóc đều rất thơm ngon.
Chả cá thác lác có thể chế biến thành nhiều món ngon, hấp dẫn như: nấu canh khổ qua, chiên, nấu canh chua…. Để thay đổi khẩu vị, thì chả cá thác lác nấu canh cải bẹ xanh cũng là món ngon không thể bỏ qua. Vị ngọt, dai của từng viên chả cá kết hợp với nước canh ngọt mát của cải xanh là món ăn giải nhiệt mùa nắng nóng.
Chả cá thác lác dùng nấu canh có thể tự làm ở nhà hoặc mua ở chợ. Sau khi sơ chế sạch thì xẻ lấy phần phi lê cá rồi tiến hành cạo phần thịt, bỏ da và xương. Thịt cá thác lác đem xay hoặc giã thật nhuyễn khoảng 15 – 20 phút để chả cá được dai và không bị tanh. Sau đó cho tiêu, muối, bột ngọt, hành lá vào trộn thật đều để chá cá được ngấm đều gia vị và vo chả thành viên tròn vừa ăn. Cải bẹ xanh rửa sạch, cắt khúc vừa ăn. Sau đó, bắc nước sôi cho từng viên chả cá vào, nấu khoảng 5 phút rồi cho cải bẹ xanh vào, nêm nếm lại vừa ăn rối tắt bếp. Canh chả cá thác lác nấu cải bẹ xanh chấm với nước mắm biển, dầm ớt, dùng với cơm nóng là món ăn hấp dẫn và giải nhiệt vào mùa hè.
Mực tua (bạch tuột) có thể chế biến nhiều món ngon. Mực tua có thể nấu lẩu, luộc nước dừa, xào khóm… tuy nhiên không thể bỏ qua món nướng, nhất là nướng sa tế. Vì nướng sa tế sẽ dậy lên mùi thơm của sa tế và vị ngọt đặc trưng của mực.
Mực nướng sa tế nên chọn mua mực tương đối lớn và còn tươi. Vì nếu chọn mua loại mực không tươi khi nướng nó sẽ mềm và không giòn, ngọt ăn sẽ không ngon. Mực tua mua về làm sạch, rửa qua với nước muối loãng, vớt ra để ráo nước.
Sau khi mực đã ráo nước, cắt nhỏ vừa miếng ăn. Sau đó, ướp mực với sa tế, tỏi băm nhuyễn, dầu ăn, muối, mật ong trộn đều. Mực ướp khoảng 30 phút là có thể xếp lên vỉ nướng. Lưu ý, phải trở mực liên tục để không bị cháy khét.
Quan sát thấy mực vàng đều có mùi thơm là mực có thể chín. Nên nướng mực tua vừa chín tới, món ăn mới ngon, hấp dẫn. Nếu nướng chín quá mực sẽ bị khô và dai hơn.
Sau khi mực chín, nên trang trí cùng với một ít rau sống, dưa leo. Mực tua nướng sa tế có thể chấm với muối tiêu chanh, tương ớt, nước tương, hoặc muối ớt xanh sẽ làm cho món ăn thêm đậm đà và hấp dẫn.
Cà Mau vốn được mệnh danh là miền quê “cá bạc, tôm vàng” nên hầu như loại hải sản nào cũng là đặc sản trứ danh nổi tiếng. Riêng con tôm tích vốn là loại hải sản đặc sản của miền biển Cà Mau và chế biến được nhiều món ăn thơm ngon và bổ dưỡng. Cách chế biến tôm tích không cầu kỳ lắm, chỉ cần hấp, luộc, nướng hoặc rang me nhưng hấp dẫn nhất có lẽ là món tôm tích hấp bia rất thơm ngon và đậm đà hương vị miền quê.
Để có một bữa tiệc tôm tích thật ngon lành, trước hết chúng ta phải chọn cho được những con tôm còn tươi sống. Con càng to càng ngon. Loại 6 – 10 con/kg mới thật sự là “hàng chất lượng cao”. Loại tôm lớn này có nhiều thịt, thịt săn chắc, ngọt bùi và có nhiều gạch.
Trước khi hấp, nên ngâm tôm tích vào bia chừng 5 phút (loại bia nào cũng được) rồi cho vào nồi, đậy nắp kín, hấp trong vòng 15 phút là xong.
Tôm tích hấp bia khi chín có màu đỏ hồng, thơm phức. Cái thú của ăn tôm tích là dùng tay bóc vỏ, cặp thêm miếng rau thơm, chấm với muối tiêu chanh. Thịt tôm tích ngọt, dai dai, mềm mềm, đậm đà hương vị biển, mùi vị thật khó tả và khi thưởng thức được một lần thì cũng thật khó quên.
Bánh xèo hầu như có mặt ở khắp 3 miền của đất nước. Bánh xèo ở mỗi vùng miền đều có đặc trưng riêng của nó. Bánh xèo Cà Mau cũng không phải là ngoại lệ và có những nét đặc trưng rất riêng của nó là cái to, nhiều nhân, ăn kèm với các loại rau rừng và nhiều người khi ăn đến no mà vẫn còn “ngon miệng”, chưa thấy ngán.
Nhân bánh xèo Cà Mau thường được làm từ tôm đất, tôm bạc còn sống, nhảy tanh tách, để nguyên vỏ, chỉ cắt đầu, cắt đuôi rồi thả vào trong bột. Ngoài tôm đất, tôm thẻ, nhân bánh xèo Cà Mau còn có thể dùng thịt heo ba rọi, thịt vịt xiêm băm nhuyễn, xào chung với củ hũ dừa, củ sắn, giá sống, đậu xanh luộc chín, cho thêm ít hành, tiêu và nêm nếm muối, bột ngọt cho vừa ăn.
Bánh xèo ăn với rau rừng
Khi chiên bánh gần chín, để nhân trên mặt bánh và khoảng 1 phút sau khi bánh đã chín đều, giòn, gấp bánh lại lấy ra là ăn được. Bánh xèo chiên rất mau chín nên khi chiên phải để nhỏ lửa, tránh tình trạng bánh bị khét.
Bánh xèo Cà Mau được làm từ bột gạo trộn với nước cốt dừa để tạo đỗ béo, một ít nghệ tươi xay mịn để tạo màu vàng cho bánh. Bột phải được nêm thêm một ít muối, đường, bột ngọt. Bột không được quá lỏng và cũng không quá đặc mà phải “vừa trùng”. Nếu bột quá đặc thì bánh sẽ dày, không có độ giòn. Còn nếu bột quá lỏng thì khi chiên bánh bánh sẽ mỏng và dễ bể. Người có kinh nghiệm chiên bánh xèo chỉ cần múc một muỗng bột lên là có thể biết bột đã “vừa trùng” hay chưa.
Bánh xèo Cà Mau thường ăn kèm các loại rau rừng như: lá lụa, lá cách, lá cóc, chòi mòi, chùm ruột, xoài non, các lòi, bằng lăng, đinh lăng, diếp cá, cải xanh, rau thơm… và chấm với nước mấm chua chanh, tỏi, ớt và củ cải đỏ, củ cải trắng sắt sợi.
Để tạo cảm giác dân giả, đồng quê, rất nhiều người khi khi ăn bánh xèo Cà Mau không dùng đũa mà dùng tay để bóc, để xé, để dễ gói rau, chấm nước mấm.
Cái cảm giác khi ăn bánh xèo Cà Mau thật khó tả: mùi thơm của nghệ; vị béo của nước cốt dừa; cái đậm đà của gia vị; vị cay đầu lưỡi của ớt; cái chua chua của chanh, dưa củ cải; cái nồng nàn, chát chát của rau rừng; cái vị ngọt của nhân được làm từ tôm, từ thịt, củ hũ dừa, củ sắn, đậu xanh…Tất cả sẽ hòa quyện khiến ai đã một lần thưởng thức thì không bao giờ quên được. Và thực tế nhiều người khi ăn bánh xèo Cà Mau đến no mà vẫn còn “ngon miệng”, chưa thấy ngán.
Nếu du khách có dịp đến thành phố Cà Mau và nhiều nơi khác trong tỉnh Cà Mau đừng bỏ lỡ cơ hội thưởng thức món bánh xèo – món ăn truyền thống và rất hấp dẫn của vùng đất Cà Mau.
Tại thành phố Cà Mau, có nhiều nhà hàng, quán ăn có phục vụ món ăn này. Riêng tại quán ăn bánh xèo Ven Đô, ở số 8, quốc lộ 1, ấp Bà Điều, xã Lý Văn Lâm; quán bánh xèo 176 Ngô Quyền, phường 1 thì chỉ chuyên bán món này và giá từ 15.000 – 35.000 đồng/cái, tùy theo yêu cầu của khách. Giờ mở cửa phục vụ từ 8 giờ đến 22 giờ hàng ngày.
Hiện nay, sò huyết được nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh Cà Mau nuôi kết hợp với tôm, cua và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Sò huyết là hải sản vừa ngon, vừa là món ăn bổ dưỡng, nhiều vitamin và khoáng chất. Sò huyết dễ chế biến với nhiều món ăn hấp dẫn như: nướng, nấu cháo, rang muối… Trong đó, món sò huyết rang me sẽ giữ nguyên vị ngọt đặc biệt của sò, thêm vị chua từ me càng khiến món ăn thêm phần hấp dẫn.
Để làm món sò huyết rang me nên lựa chọn những con sò còn sống, không quá to cũng như quá nhỏ. Nếu sò nhỏ quá, khi chế biến ruột sò bị teo lại, không ngon, nếu con lớn quá sẽ dai. Sò huyết khi mua về ngâm với nước vo gạo hoặc nước muối ớt pha loãng để sò nhả hết bùn đất, dùng bàn chải cọ sạch lớp vỏ bên ngoài, rửa lại bằng nước sạch để ráo.
Sau đó, tiến hành làm nước sốt me bằng cách hòa me hột với nước rồi lọc bỏ hạt (có thể nêm gia vị vào nước sốt me cho vừa ăn). Làm nóng dầu ăn trong chảo, cho tỏi vào phi thơm rồi cho sò huyết vào đảo đều tay khoảng 1 đến 2 phút, rưới nước sốt me vào và nêm nếm gia vị cho vừa ăn. Liên tục đảo sò đến khi nước me sệt lại và thử dùng tay tách vỏ thấy dễ dàng là sò đã chín. Lưu ý, sò rang me nên để vừa chín tới. Nếu để chín quá ruột sò sẽ teo lại, khô nước, mất ngon.
Món sò huyết rang me chấm với muối tiêu chanh và ăn kèm và lá rau răm. Vị ngọt của thịt sò cùng với với vị chua của me và mùi thơm của rau răm sẽ giúp bạn có món ăn với đầy đủ hương vị chua, cay, mặn, ngọt rất hấp dẫn, nếu thích có thể rắc động phộng lên trên.
Hiện nay, món sò huyết rang me rất được thực khách ưa chuộng và nhiều quán ăn, nhà hàng đưa vào thực đơn để phục vụ.
TRANG CHỦ
LỊCH TÀU
English
