Bãi Thiên Tuế là bãi biển đẹp được rất nhiều du khách lựa chọn trong chuyến hành trình khám phá biển đảo Kiên Hải. Bãi Thiên Tuế nổi bật với khu dân CƯ bao bọc xung quanh tạo thành một hình vòng cung ngoạn mục và kết thúc bằng khoảng rừng xanh thẳm, hứa hẹn là điểm dừng chân lý tưởng cho du khách.

Bãi Bấc nằm đối xứng với Bãi Nhà, ở đây tập trung đông dân hơn những bãi khác nhưng rất sạch sẽ. Từ đây, bạn có thể thông qua đường xuyên đảo di chuyển đến Bãi Nhà, Bãi Bấc hay Bãi Thiên Tuế để tham quan.

Từ con đường xuyên đảo, sau khi vượt qua đỉnh Yên Ngựa, du khách sẽ nhìn thấy một vùng đất bạt ngàn màu xanh của dừa, những căn nhà ẩn hiện dưới tán lá biêng biếc, chiếc cầu tàu lặng lẽ như muốn vươn tận khơi xa,… Qua khỏi dốc núi, Bãi Bấc hiện ra với con đường ven biển đầy nắng và gió, với cuộc sống thanh bình của những con người gắn liền cuộc đời với biển khơi.

Đến với Bãi Bấc, bạn nhất định sẽ bị hấp dẫn khách bởi khung cảnh nên thơ trữ tình mà đậm vẻ hoang sơ, chân chất. Tham quan Bãi Bấc, bạn có thể tự do chụp ảnh cùng bạn bè và người thân giữa một khung cảnh vô cùng xinh đẹp. Hoặc bạn có thể thư giản trên bãi đá, nhúng chân mình vào dòng nước mát lạnh từ biển cả. Ngoài ra, bạn còn có thể tham gia các hoạt động như chèo thuyền, lặn biển ngắm san hô.

Buổi chiều ở Bãi Bấc khá là thơ mộng, bạn có thể ngắm nhìn cảnh mặt trời lặn từ từ xuống biển, ngắm những chiếc tàu lớn, những chiếc thuyền bé ra khơi đánh cá hay cảnh người dân vùng biển sinh hoạt hằng ngày. Đêm trên Bãi Bấc không quá ồn ào như số lượng người dân tập trung ở đây, bạn có thể một mình đi dạo dọc theo con đường thơ mộng quanh đảo.

Ma Thiên Lãnh là một trong số bảy ngọn núi của xã đảo Lại Sơn, với độ cao khoảng hơn 400m so với mặt nước biển. Không chỉ có cảnh quan hùng vĩ với mây mờ quanh năm che phủ mà đây còn là nơi chứa đựng nhiều câu chuyện huyền ảo về các nàng tiên hay các vị đạo sĩ được lưu truyền cho đến tận ngày nay.

Để chinh phục núi Ma Thiên Lãnh, từ cầu cảng Bãi Nhà, bạn đi khoảng 1km về hướng Bãi Bàng. Sau đó đi bộ thêm một đoạn, sẽ thấy con đường ở bên tay trái với những bậc thang dẫn lên núi. Từ đây, bạn có thể men theo các bậc thang, bắt đầu hành trình chinh phục đỉnh núi.

Thách thức với người leo núi không phải là độ cao mà chính là con đường mòn dài gần 3km với nhiều đoạn khúc khuỷu, trơn trợt và những hang tối ẩm ướt, đòi hỏi lòng can đảm.

1/3 đoạn đường đầu khá dễ đi vì phần lớn là các bậc tam cấp, đường xi măng. Đây là con đường người dân địa phương làm lại để thường xuyên đi lại dễ dàng lên rẫy. Con đường này khá mát mẻ, hai bên đường là những rẫy mà người dân canh tác với đủ loại cây trái, nhiều nhất là xoài.

Trong đó, có những cây xoài cổ thụ với tuổi thọ lên đến cả trăm năm, thân cây to đến 2-3 người ôm không xuể. Bạn có thể lựa chọn điểm nghỉ chân đầu tiên ở chùa Phật Lộ Thiên, sau đó tiếp tục hành trình với 2/3 quãng đường đầy thử thách phía trước.

Đường leo núi Ma Thiên Lãnh lúc này sẽ trở nên khó khăn hơn, không còn các bậc tam cấp, thay vào đó là con đường mòn nhỏ, cây cối phủ um tùm, xung quanh là tiếng chim kêu, vượn hú. Trong quá trình leo núi, bạn được nghe người dẫn đường kể lại những câu chuyện được truyền tụng lại từ thời xa xưa. Như những câu chuyện kể về chùa Phật Lộ Thiên, sư ông Bác, những người tu khổ hạnh trên núi và cả những nàng tiên.

Để đến đỉnh núi Ma Thiên Lãnh, bạn sẽ phải đi xuyên qua một hang động tối. Nơi đây còn lưu lại nhiều bài thơ được viết lên vách đá, bên trong còn có một số vật dụng tương truyền là của những người từng đến ẩn cư, thiền định. Băng qua hang động này, sẽ đến được đỉnh núi Ma Thiên Lãnh.

Một số lưu ý cần thiết khi leo núi Ma Thiên Lãnh:

🔹 Lựa chọn trang phục bằng vải thoáng mát, thoải mái nhất để dễ dàng di chuyển, thấm hút mồ hôi.

🔹 Đối với các bạn mặc đồ ngắn nên sử dụng thêm thuốc chống muỗi vì muỗi rừng rất nhiều, cắn rất đau.

🔹 Giày nhẹ, ôm chân, nên mang giày tốt để khỏi bị đau chân.

🔹 Các vật dụng cần mang: đèn pin, dao bấm, nước uống (1.5l/người), thức ăn gọn nhẹ.

🔹 Và một cái quan trọng là hiện nay rác ở Ma Thiên Lãnh đã có nhiều, chính vì vậy hãy nhớ đừng để gì lại ngoài dấu chân của bạn.

Hòn Sơn là xã Lại Sơn thuộc huyện đảo Kiên Hải (tỉnh Kiên Giang) chỉ có khoảng 11,7km2 nhưng có rừng núi, biển cả rất đẹp. Là điểm đến hoang dã hấp dẫn để du khách khám phá và nghỉ dưỡng. Vào những ngày cuối tuần, du khách khắp nơi đến tham quan khám phá Hòn Sơn.

Hòn Sơn còn có tên gọi khác là Hòn Rái hay Hòn Sơn Rái. Theo truyền thuyết, tên gọi Hòn Rái là xưa kia nơi đây có nhiều rái cá sinh sống. Một truyền thuyết khác cho rằng có tên Hòn Rái do xa xưa Hòn Sơn có nhiều cây dầu rái, loại cây cho nhựa để trét thuyền và quét lên vỏ thuyền chống nước biển ăn mòn. Còn ngày nay, được gọi là Hòn Sơn vì nơi đây là hòn đảo giữa biển khơi với 7 đỉnh núi trên đó.

Hòn Sơn cách TP Rạch Giá khoảng 65km về phía Tây, đi tàu cao tốc khoảng 1 giờ 30 phút. Đây là điểm du lịch mới và hấp dẫn của tỉnh Kiên Giang. Mặc dù Hòn Sơn từ lâu là một thắng cảnh đẹp, sơn hải hữu tình nhưng do đảo xa xôi không có điện nên một thời gian dài không phát triển. Mãi đến tháng 9 năm 2015, Tổng Công ty Điện lực miền Nam chính thức khởi công Dự án cấp điện lưới quốc gia cho xã đảo Lại Sơn. Đến tháng 11-2016, Công ty Điện lực Kiên Giang đã chính thức đóng điện hoàn thành Dự án cấp điện lưới quốc gia cho xã đảo Lại Sơn. Từ đó, Hòn Sơn nhanh chóng thay da đổi thịt. Người dân Hòn Sơn đầu tư khách sạn, nhà nghỉ, quán ăn… phục vụ du khách. Các hãng tàu cao tốc như Super Dong, Ngọc Thành, Express… đua nhau vận chuyển phục vụ du khách đến Hòn Sơn.

Bây giờ, du khách dễ dàng đến Hòn Sơn khám phá vùng 7 núi huyền bí trên đảo hay chạy quanh cung đường dọc biển rất đẹp để thưởng ngoạn nắng gió biển… Thiên nhiên Hòn Sơn vẫn còn nét hoang sơ của núi rừng và biển cả. Người dân Hòn Sơn thật tình và mến khách. Du khách đến Hòn Sơn bằng tàu cao tốc với giá 140.000 đồng/lượt ( Rạch Giá-Hòn Sơn), giá nhà nghỉ 200-250.000 đồng/phòng/giường đôi, khách sạn 300-350.000 đồng/phòng/giường đôi. Du khách muốn khám phá núi rừng, biển Hòn Sơn thì thuê mướn xe gắn máy hoặc xe điện. Ở đây, có rất nhiều xe gắn máy cho thuê, với giá 200.000 đồng/2 ngày, bao cả xăng. Vì phương tiện di chuyển ở Hòn Sơn chính yếu là xe gắn máy. Điều ngạc nhiên của du khách lần đầu đến Hòn Sơn là khi thuê xe gắn máy đều được chủ dặn kỹ là đậu xe nơi đâu đều không khóa lại (xe không bao giờ mất) nhớ lấy chìa khóa và cài nón bảo hiểm khóa lại ( có thể trộm lấy nón bảo hiểm, lấy chìa khóa) chứ không lấy xe. Ở trên đảo 2 ngày, nhiều xe gắn máy xuôi ngược trên đảo nhưng chưa bao giờ gặp cảnh sát giao thông.

Cư dân trên đảo chưa đầy 10.000 người, sinh sống lâu đời bằng nghề khai thác thủy sản, sản xuất nước mắm, dịch vụ mua bán và chế biến hải sản. Nghề sản xuất nước mắm ở đảo rất nổi tiếng, với tên gọi chung là “nước mắm hòn” như đã từng ngợi ca “ Gặp cơm Ba Thắc thơm ngon. Chan nước mắm Hòn ăn chẳng muốn thôi.” Hiện nay, Hòn Sơn có 4 làng chài (bãi Thiên Tuế, Bãi Nhà (trung tâm hành chính của đảo), Bãi Bấc, Bãi Giếng). Du khách có thể tham quan 4 làng chài và thưởng thức hải sản rất ngon. Ngư dân Hòn Sơn thường đi đánh bắt cá, tôm, mực… từ chiều hôm trước. Đến khoảng 8-9 giờ sáng hôm sau, tàu cặp bến mang cá, tôm, mực về… Du khách muốn trải nghiệm gỡ lưới bắt cá, bắt mực, ghẹ… thì cùng ngư dân thực hiện. Du khách cần ăn hải sản, ngư dân sẵn lòng luộc, hấp, nướng,… phục vụ. Hải sản nơi đây tươi ngon nhưng giá cả phải chăng so với các miền biển khác (ghẹ 250-300.000 đồng/kg, mực nang 160-180.000 đồng/kg, cá mú 200-250.000 đồng/kg, mực ống 180-200.000 đồng/kg, cá bóp 160-180.000 đồng/kg, tôm 200-250.000 đồng/kg…). Du khách muốn trải nghiệm câu cá, câu mực, lặn ngắm san hô… có sẵn dịch vụ du thuyền đưa ra biển khơi với giá 100.000 đồng/khách.

Hòn Sơn có cung đường biển quanh đảo uốn lượn rất đẹp để du khách khám phá. Không ít du khách thích thú đến Bãi Xếp để khám phá cây dừa nằm. Nơi đây, có vườn dừa rất đẹp nhô ra biển. Đặc biệt, có một cây dừa nắm tựa vào tảng đá to vươn ra biển trông rất đẹp. Du khách thích thú được ngồi, nằm trên cây dừa nằm để chụp những bức ảnh lưu niệm. Đây cũng là ấn tượng Hòn Sơn. Cách Bãi Xếp không xa là Bãi Bàng là bãi tắm đẹp nhất Hòn Sơn. Bãi Bàng biển xanh ngát, cát trắng, nắng quanh năm, du khách sẽ thích thú ngâm mình, lặn biển… Chiều xuống, du khách đến Bãi Bàng tắm biển đông đúc.

Khi trải nghiệm biển thỏa thích thì du khách có thể chinh phục đỉnh Ma Thiên Lãnh. Đây là ngọn núi cao nhất trong 7 ngọn núi ở Hòn Sơn. Ma Thiên Lãnh cao 450 mét so với mặt nước biển nhưng từ chân núi lên đến đỉnh phải hơn 3km, đường đi rất hiểm trở, leo dốc và đi qua các khe núi, mất khoảng 2 giờ mới đến đỉnh. Nhiều du khách trẻ rất thích thú được khám phá chinh phục Ma Thiên Lãnh. Dù gian nan leo trèo vượt qua núi cao nhưng nhiều du khách cho rằng “không uổng công”. Bởi theo các du khách trẻ được đến tận Ma Thiên Lãnh như là một chiến công chinh phục đỉnh núi cao nhất Hòn Sơn, nơi đó như “bồng lai tiên cảnh”, mây trời hòa quyện vào núi rừng. Từ Ma Thiên Lãnh ngắm trời biển nước Hòn Sơn tuyệt đẹp khó có nơi nào sánh bằng.

Hòn Sơn đang là điểm đến khám phá hấp dẫn bởi vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng và biển cả. Có trang du lịch cho rằng “Hòn Sơn-điểm đến nhất định phải tới một lần trong đời”. Giờ đây, du lịch Hòn Sơn đã trở thành điểm du lịch nổi tiếng, du khách chỉ cần vào “Du lịch Hòn Sơn” trên Google sẽ có nhiều thông tin và hình ảnh thú vị. Du khách đến Hòn Sơn sẽ cảm nhận được nhiều ấn tượng khó quên mà thiên nhiên đã ban tặng cho chúng ta.

Huỳnh Biển

Báo Cần Thơ

Hòn Sơn hay còn gọi hòn Sơn Rái, tên chữ là Lại Sơn, là xã đảo thuộc huyện Kiên Hải, tỉnh Kiên Giang. Đây là hòn đảo được cư dân người Việt cư trú từ lâu đời, mưu sinh bằng việc khai thác và đánh bắt thủy sản. Miếu Bà Cố Chủ tại đây là một trong những minh chứng cho lịch sử hòn Sơn.

“Tục truyền, vào năm 1789, trong một lần tránh quân Tây Sơn truy kích, chúa Nguyễn Ánh ghé vào bãi Thiên Tuế. Lúc ấy, nước ngọt không có, lương thực cạn kiệt. Trong giấc ngủ chập chờn, chúa nằm mơ thấy một vị tướng quân đến lay dậy bảo rằng: Hãy theo ta về hướng này mà thoát nạn. Chúa thức giấc, sai lính theo hướng đi của vị tướng quân trong mộng. Một lúc lâu tốp lính về báo rằng phát hiện một con suối nước ngọt (suối Đá bây giờ) và có nhiều rái cá bắt cá dâng cho chúa Nguyễn. Đội quân tiếp tục theo hướng đàn rái cá thì gặp được khu vực Bãi Nhà, có nhiều loại cây trái và củ ăn được, cứu sống cánh quân. Sau này khi lên ngôi vua, Nguyễn Ánh phong cho rái cá là “Lang Lại đại tướng quân” để đền ơn… Nhà vua cho rằng vị tướng quân trong mộng là vị thần ở đây. Từ đó, hòn được thêm tên chữ là Lại Sơn”(1).

Trên hòn Sơn, vẫn còn lưu truyền câu chuyện trên, cùng các thắng cảnh như mũi Đá Bàn, bãi Thiên Tuế, đỉnh Ma Thiên Lãnh… và các công trình tín ngưỡng, như đình Lại Sơn, miếu Ông Nam Hải, miếu Bà Cố Chủ… Trong đó, việc thờ Bà Cố Chủ được người dân nơi đây tin rằng Bà vừa hiện thân cho vị thần cai quản vùng đất, vừa hiện thân cho vị thần biển có thể bảo vệ ngư dân mỗi khi họ gặp sóng to gió lớn, nguy hiểm tính mạng trên biển cả mênh mông.

Theo người dân trên đảo, Bà Cố Chủ là người đầu tiên đến, khai phá hòn Sơn Rái và được xem như thần cai quản vùng biển đảo Lại Sơn. Người dân từ khắp mọi nơi sinh cơ lập nghiệp tại đảo rất kính trọng Bà với ước nguyện được phù hộ bình an. Truyền thuyết kể rằng: “Bà Cố Chủ tên Tăng Thị Huệ. Bà góa chồng ở vậy nuôi con, sinh sống trên đảo Hòn Rái. Mẹ con bà nuôi heo rất nhiều, nhiều lái buôn từ nhiều nơi cặp ghe vào hòn mua heo của bà. Một hôm, có nhóm cướp biển Nam Hải ghé vào đánh cướp nhà bà Huệ. Chúng cướp của, bắt những đứa con của bà trói bỏ lại. Bọn cướp trói bà, chở ra biển, dùng hai tĩn nước mắm cột vào cổ bà và ném xuống biển. Trong lòng nước, bà vùng vẫy cho dây trói tuột ra, rồi bình tĩnh cố nhoài lên đổ hết nước trong tĩn ra, dùng tĩn làm phao bơi vào bờ. Bọn cướp biển hay tin bà Huệ còn sống và tiếp tục làm ăn khá giả, chúng tổ chức một trận đánh cướp thứ hai. Lần này bọn cướp nhốt bà vào một chiếc giỏ bắt heo, dùng dây ràng rịt miệng giỏ thật chắc, ra ngoài khơi, bọn cướp quăng bà xuống biển. Bà Tăng Thị Huệ chết hiển linh thành thần, người dân Bãi Nhà lập miếu thờ bà. Bà rất hiển linh, mách nước giúp dân làng làm ăn phát đạt”(2).

Qua lời kể của người dân trên đảo và truyền thuyết về bà Tăng Thị Huệ, có thể thấy tín ngưỡng thờ Bà Cố Chủ ở đây có sự tương đồng với tín ngưỡng thờ Bà Chúa Xứ. Có điều Bà Chúa Xứ được thờ ở đất liền, còn Bà Cố Chủ thì được thờ ở ngoài đảo. Đây là tín ngưỡng dân gian được lưu dân mang từ miền Trung vào Nam Bộ, có sự đan xen với văn hóa của người Chăm trong quá trình Nam tiến. “Bà Chúa Xứ là Bà Chúa, Bà Chủ, Bà Mẹ của một xứ sở, người tạo dựng nên một vùng đất. Niềm xác tín này xuất phát từ tín ngưỡng cổ sơ “Cha trời – Mẹ đất” trong truyền thống lâu đời của dân tộc. Qua giao lưu, tiếp xúc với các nền văn hóa khác trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, tín ngưỡng này ngày càng được bổ sung, thay đổi từ danh xưng lẫn nội dung theo điều kiện kinh tế – xã hội và địa bàn cư trú của cư dân”(3).

Qua khảo sát tục thờ Bà Cố Chủ ở Hòn Sơn, có thể thấy Bà là người đầu tiên đến vùng đất này, khai phá và đặt nền móng cho việc phát triển đảo Lại Sơn nên trong tâm thức dân gian, Bà chính là vị thần bảo trợ, có công với vùng đất này trong việc quy dân lập ấp, phát triển nơi hoang sơ thành cụm dân cư đông đúc. Cũng chính vì có công trong việc tạo lập vùng đất mà người dân tôn Bà là vị thần của xứ sở, gọi là Bà Cố Chủ hoặc Bà Chúa Hòn. Ở đây, từ một bà Tăng Thị Huệ bình thường đã hóa thành Bà Cố Chủ do quá trình huyền thoại hóa. “Huyền thoại hóa là quá trình thiêng quá nhân vật phụng thờ. Đây là công việc tất yếu, để gửi gắm niềm tin của con người, để vật chất hóa niềm tin tín ngưỡng”(4).

Miếu Bà Cố Chủ tọa lạc tại Bãi Nhà A. Mặt chính của ngôi miếu hướng ra phía biển, như lúc nào cũng dõi theo để bảo vệ người dân trên biển mỗi khi họ ra khơi. Trước ngôi miếu là một nghi môn cao, to, có mái che, trông thanh thoát. Ngày thường cổng chính của miếu đóng lại, chỉ mở vào dịp lễ cúng Bà. Người ta vào viếng Bà bằng cổng phụ hai bên. Sau cổng của ngôi miếu là khoảng sân rộng để người dân đến dự lễ và thiết lập sân khấu hát bội mỗi dịp cúng Bà. Miếu Bà Cố chủ gồm ba gian: chính giữa là chính điện thờ Bà, hai gian hai bên thờ Tả Ban và Hữu Ban – những người giúp việc cho Bà. Gian chính điện được trang hoàng rực rỡ, cầu kỳ, trang nghiêm, thể hiện tấm lòng của người dân trên đảo đối với Bà.

Lễ cúng miếu Bà Cố Chủ hằng năm được tổ chức vào ngày 8 đến 10 tháng 9 âm lịch. Trong dịp lễ, Ban Quản trị miếu có rước đoàn hát từ TP Hồ Chí Minh về biểu diễn cho bà con xem. Người dân từ đất liền cũng đem theo nhiều sản vật, hàng hóa ra đảo phục vụ dịp lễ nên không khí thêm nhộn nhịp và vui tươi. Trong dịp lễ cúng Bà, không chỉ có người dân địa phương đến dự, mà còn có nhiều khu khách từ các tỉnh thành khác ra đảo dự lễ, cầu an cho gia đình. Vì vậy, mỗi dịp cúng Bà, hòn Sơn đón hàng ngàn lượt người.

Có thể nói, miếu Bà Cố Chủ ở hòn Sơn không chỉ là nơi trú sở tâm linh cho cư dân trên đảo, mà còn là điểm du lịch tâm linh thu hút du khách gần xa.

Bài, ảnh: Trần Kiều Quang

Báo Cần Thơ

(1) Anh Động – Nguyễn Diệp Mai (2008), Di tích, danh thắng và địa danh Kiên Giang, NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, tr.233.

(2) Anh Động – Nguyễn Diệp Mai, Sđd, tr.236-237.

(3) Nguyễn Hữu Hiếu (2015), Tục thờ thần qua am miếu Nam Bộ, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, tr.132

(4) Nguyễn Chí Bền (2015), Lễ hội cổ truyền của người Việt cấu trúc và thành tố, NXB KHXH, Hà Nội, tr.122.