Là một trong số ít những nơi sở hữu san hô đen quý hiếm, Cồn Cỏ đang dần trở thành điểm đến lý tưởng cho bất kỳ ai đam mê khám phá thế giới đại dương.

Cồn Cỏ là một huyện đảo thuộc tỉnh Quảng Trị, cách bờ biển khoảng 30 km. Từ biển Cửa Tùng, du khách cũng có thể nhìn thấy Cồn Cỏ nổi lên xanh ngắt giữa một vùng trời biển mênh mông. Dù không quá xa đất liền nhưng để ra đảo, bạn sẽ phải đi nhờ tàu cá hoặc tàu hải quân bởi ở đây chưa có tàu chở khách chuyên dụng.

Sau khoảng 1 giờ tàu chạy từ cảng Cửa Việt hoặc Cửa Tùng, bạn sẽ đặt chân đến hòn đảo đẹp hiếm có, được kiến tạo từ núi lửa hàng triệu năm giữa biển khơi. Cũng như nhiều đảo khác, Cồn Cỏ khoác lên mình vẻ đẹp hoang sơ bình dị của những cánh rừng nguyên sinh rộng lớn. Đến đây, du khách như lạc vào bảo tàng thiên nhiên của các thềm đá bazan cùng hệ sinh thái rừng nhiệt đới 3 tầng trên thềm san hô độc đáo.

Rạn san hô ở Cồn Cỏ có độ phủ cao, đa dạng về thành phần loài và còn tương đối nguyên vẹn chỉ sau đảo Phú Quốc ( Kiên Giang), Côn Đảo ( Bà Rịa Vũng Tàu) và Hòn Mun ( Khánh Hòa). Hiện ở đây có tới 109 loài san hô, trong đó có nhiều loại quý hiếm mà đặc biệt là san hô đỏ và san hô đen. Vẻ đẹp độc đáo, hiếm có của những dải san hô đen huyền bí bao quanh đảo như lời mời gọi hấp dẫn mà du khách ưa khám phá khó lòng cưỡng lại.

Bên cạnh lặn biển ngắm san hô, Cồn Cỏ thật sự là một điểm đến phù hợp với những du khách yêu thiên nhiên. Sau những phút giây ngụp lặn dưới làn nước biển trong xanh, bạn có thể đi bộ khám phá rừng xanh hàng giờ mà không biết chán. Hay chỉ đơn giản là đắm mình trong làn nước mát tại các bãi biển còn nguyên vẹn vẻ đẹp hoang sơ.San hô ở đây nằm dưới độ sâu 4m trở lên và có nhiều ở bờ Đông Nam của đảo. Do dịch vụ du lịch và lặn biển chưa phát triển nên bạn sẽ phải chuẩn bị “đồ nghề” mang theo trước chuyến đi nếu muốn ngắm nhìn những những rạn san hô tuyệt đẹp. San hô đen ngày nay không còn xuất hiện nhiều như trước và thường nằm sâu ở độ sâu dưới 10m. Do đó, phải biết lặn và một chút may mắn, bạn mới có thể chiêm ngưỡng được “báu vật” Cồn Cỏ này.

Các bãi đá ở Cồn Cỏ sẽ là điểm đến thú vị với ai yêu thích chụp ảnh nhờ vẻ đẹp rất độc đáo của vô số những viên đá tròn nhẵn bóng như ngọc trai đen khổng lồ, đối lập với bãi cát trắng mịn màng ngay bên cạnh. Ngoài ra, hải đăng trên đảo cũng là một điểm đến hấp dẫn, bạn sẽ được trò chuyện với những người lính đảo vui tính và dễ gần.

Để nghỉ lại qua đêm trên đảo, ngoài hình thức homestay, ngủ ở nhà người dân địa phương, bạn có thể tổ chức cắm trại đốt lửa trên bãi biển, rất lãng mạn và đáng nhớ. Đốt lửa trại là lựa chọn hoàn hảo với hòn đảo còn khan hiếm về điện này.

Kim Anh
Báo Quảng Trị

Cồn Cỏ chính thức mở cửa đón khách du lịch kể từ năm 2017 nên hệ thống cơ sở lưu trú trên đảo Cồn Cỏ đang bắt đầu được hình thành từ cơ sở vật chất nhà khách của UBND huyện (30 giường) và nhà khách của Bộ chỉ huy quân sự tỉnh (40 giường) phục vụ hoạt động du lịch. Đây đều là những cơ sở công vụ phục vụ cho khách du lịch và khách công vụ đến đảo Cồn Cỏ công tác, tham quan, khám phá.

Đảo có diện tích 2,3km2 với dân số khoảng 400 người. Trong đó có mới chỉ có khoảng hơn 20 hộ gia đình ra lập nghiệp tại đảo và một số cư dân trên đảo này đã và đang chỉnh trang lại nhà ở, khuôn viên sạch sẽ, an toàn, đáp ứng được nhu cầu thiết yếu của du khách, kết hợp tổ chức các sinh hoạt của người dân theo mô hình homestay đón khách cùng ở.

Đối với du khách, đây là dịp để bạn hiểu hơn về cuộc sống của người dân nơi đây. Tiếp xúc với những người dân thân thiện, hiền hòa, quanh năm đứng trước đầu sóng ngọn gió sẽ khiến bạn cảm thấy tò mò và ấm lòng đến lạ. Giá phòng nghỉ chỉ tầm 200.000 – 400.000 đồng/đêm.

Ngoài ra, nếu bạn là một trong những hành khách muốn trải nghiệm cuộc sống hoang dã nơi đảo và muốn cắm trại ngủ qua đêm, nên hỏi trước bên Trung tâm dịch vụ và du lịch đảo Cồn Cỏ để xem xét bố trí khu vực đất trống cắm trại và dịch vụ cho thuê lều bạt các trang thiết bị ngủ ngoài trời, phục vụ cắm trại. Như đã nói ở trên, Cồn Cỏ trước đây là một trong những huyện đảo quân sự kể từ khi đảo được cấp phép khai thác du lịch vào năm 2017 đang dần chuyển qua phục vụ khách du khách nên có những vị trí không có phận sự không tiếp cận.

Thực ra đó chỉ là tên gọi do những tay mơ như tôi tự đặt cho những loài ốc có hình thù kỳ lạ và mùi vị không lẫn vào đâu như ốc mặt trăng, ốc hổ, ốc nón… sống ở khu vực quanh đảo Cồn Cỏ. Dẫu biết không chỉ ở Cồn Cỏ mới có các loài này, nhưng nếu bạn ra huyện đảo của tỉnh Quảng Trị, tự đi bắt và chế biến thì những món ốc này tạo cảm giác thi vị hơn nhiều.

Những loài ốc nói trên thường cư ngụ trong những khe đá, sát mép bờ biển. Có lẽ chính vì thế mà “bộ giáp” của nó cũng sần sùi, cứng như đá cuội. Muốn bắt được chúng, người ta phải lội bì bõm và chúi mặt hụp xuống nước nhiều lần.

Cũng giống như các món ốc trong đất liền, ốc Cồn Cỏ có thể chế biến theo hai cách là xào hoặc luộc, dĩ nhiên dù có làm theo cách nào thì gia vị không thể thiếu là sả, gừng và ớt. Riêng tôi thì khoái món ốc luộc hơn vì như thế còn được “khuyến mãi” thêm vị ngọt lành của nước ốc.

Theo “các tay sành ốc”, để thưởng thức món ốc luộc sả ớt, các công đoạn khá đơn giản, không cứ gì phải là một đầu bếp khéo tay mới làm được. Chỉ cần nấu một nồi nước, cho lần lượt ốc, sả, ớt tươi, gừng giã nhuyễn, một ít riềng vào rồi đậy kín nắp. Đến lúc nước sôi sùng sục thì cho vào thêm một ít lá chanh và một ít ớt màu để món ăn thêm sinh động. Cũng cần phải nói thêm rằng, khoảng thời gian chờ đợi để ốc chín rất “khổ sở” với người thưởng thức bởi mùi thơm cứ xộc thẳng vào mũi đầy kích thích, bắt bí nhiều kẻ phải nuốt nước bọt ừng ực!

Nhưng công đoạn cuối cùng là ăn thì cũng không đơn giản chút nào. Nhất là đối với ốc mặt trăng, bạn phải thật khéo léo gõ vào thân ốc cho phần mặt trăng có chức năng như cái nắp đậy rơi ra, để lộ con ốc béo ngậy ở phía trong. Một chút nước mắm gừng thật cay sẽ là hoàn hảo trước khi cho vào miệng. Cái sần sật khi nhai làm lỗ tai bạn khoan khoái, mùi thơm làm cho mũi bạn căng phồng và vị của ốc cũng làm cho cái lưỡi của bạn thích thú.

Nếu được thưởng thức những món ốc này ngay bên bờ biển, vừa thổi phù phù vừa gõ vừa ăn và tận hưởng cả hương vị biển mát lành qua từng làn gió, được nghe tiếng sóng biển “đệm đàn”, thì hẳn là một kỷ niệm khó quên…

Nguyễn Phúc

Báo Thanh Niên

Trạm Hải đăng Cồn Cỏ được xây dựng và đưa vào sử dụng năm 2007, nằm ở tọa độ 107o 20’00’’ kinh đông, 17o09’42’’ vĩ độ bắc, với chiều cao toàn bộ 27,2m tính đến mặt đất, chiều cao tầm sáng 76m tính đến mực “O” HĐ.

Hải Đăng Cồn Cỏ – Mắt ngọc giữa trùng khơi

Hải đăng Cồn Cỏ có hình trụ với chiều cao 24,2m tính đến móng công trình, chiều rộng trung bình 4,5m, được sơn màu vàng nổi bật. Những ngày trời quang, sau khi lên tàu cao tốc ở Cảng Cửa Việt (huyện Gio Linh, Quảng Trị) chỉ một lúc là đảo tiền tiêu Cồn Cỏ nhấp nhô nơi đầu sóng. Trạm đèn biển (hải đăng) Cồn Cỏ tọa lạc trên đồi 36 đảo Cồn Cỏ, là điểm cao nhất trên hòn đảo tiền tiêu này.

Hải đăng Cồn Cỏ được ví là “mắt ngọc” giữa trùng khơi, có tác dụng báo vị trí đảo Cồn Cỏ, giúp tàu thuyền hoạt động trong vùng biển Quảng Trị định hướng và xác định vị trí… Từ bến tàu trong âu thuyền đảo Cồn Cỏ, du khách di chuyển vài trăm mét sẽ đến Cột cờ Tổ quốc đảo Cồn Cỏ, sau đó rẽ trái vào con đường dẫn lên đồi 63 chưa đầy cây số là đến Trạm đèn biển Cồn Cỏ.

Thông số chung Hải Đăng Cồn Cỏ

– Vị trí: Trên đảo Cồn Cỏ thuộc huyện đảo Cồn Cỏ, tỉnh Quảng Trị.

– Tọa độ địa lý:

– Tác dụng: Đèn nhập bờ, báo vị trí đảo Cồn Cỏ, giúp tàu thuyền hoạt động trong vùng biển Quảng Trị định hướng và xác định vị trí.

a. Đặc tính nhận biết ban ngày

– Hình dạng: Hình trụ;

– Màu sắc: Tháp đèn màu vàng;

– Chiều cao toàn bộ: 78,2m tính đến mực nước số “0” hải đồ;

– Chiều cao công trình: 24,2m tính đến móng công trình;

– Chiều rộng trung bình: 4,5m;

– Tầm nhìn địa lý   : 22,0 hải lý với chiều cao mắt người quan sát bằng 5m.

b. Đặc tính ánh sáng ban đêm

– Đặc tính ánh sáng: Ánh sáng trắng, chớp nhóm (3) chu kỳ 15 giây;

– Phạm vi chiếu sáng: 360°;

– Chiều cao tâm sáng: 76,0m tính đến mực nước số “0” hải đồ;

– Tầm hiệu lực ánh sáng : 22,1 hải lý với hệ số truyền quang của khí quyển T = 0,74.

Nỗi niềm “người lính không mang quân hàm”

Những người làm việc ở Trạm đèn biển Cồn Cỏ đều sống xa gia đình, người gần nhất ở Nghệ An, Hà Tĩnh, còn lại ở các tỉnh xa hơn như Hải Phòng, Hải Dương, Nam Định.

Cũng giống như các hộ gia đình, các cơ quan, đơn vị đóng quân trên đảo Cồn Cỏ. Cuộc sống của các anh vẫn còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn, cam go, nhưng điều đầu tiên chúng tôi cảm nhận là sự lạc quan, quả cảm ở mỗi con người nơi đây.

Ở đây, khí hậu phân chia thành hai mùa rõ rệt, đó là mùa khô và mùa mưa. Về mùa khô, khí hậu thời tiết khắc nghiệt kéo dài toàn bộ cây cối, rau xanh nằm ở trên đảo đều bị cháy khô, chỉ còn lại màu xanh của cây phong ba, bàng vuông. Mùa mưa thì càng khó khăn hơn, khi những đợt gió mùa Đông Bắc kéo dài tàu cung ứng lương thực thực phẩm không ra được, nhiều lúc anh em ở Trạm phải ăn mắm và dưa muối chua gần cá tháng trời. Ngoài giờ làm việc, anh em phải tăng gia thêm nhiều lúc đi lặn con ốc, con khởi để bữa ăn được phong phú hơn.

Vượt lên tất cả, cán bộ công nhân viên Trạm Hải đăng Cồn Cỏ với ý thức trách nhiệm cao, tình yêu nghề, tình yêu quê hương biển đảo, hôm nay đây vẫn ngày đêm miệt mài, không quản khó khăn gian khổ, nguy hiểm nơi đầu sóng ngọn gió để thắp sáng cây đèn biển – ánh sáng chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Trước đây, người dân huyện đảo Cồn Cỏ chỉ hái giảo cổ lam về làm nấu uống hằng ngày vì có vị ngon, dễ uống chứ chưa ý thức được đây là một loại thảo dược quý. Đến khoảng giữa năm 2016, huyện đảo Cồn Cỏ thực hiện việc khảo sát thực tế phát hiện cây giảo cổ lam hoang sinh trưởng rất nhiều trong môi trường tự nhiên ở rừng trên đảo và đã có hướng bảo tồn loài cây này.

Giảo cổ lam hay còn gọi là ngũ diệp sâm, thất diệp đảm, được phát hiện và sử dụng đầu tiên ở Nhật Bản với tên gọi cây Trường sinh. Đây là loại cây thảo có thân mảnh, leo nhờ tua cuốn đơn ở nách lá và chỉ mọc trên núi đá vôi, khí hậu mát lành. Nghiên cứu khoa học đã cho thấy cây có tác dụng giúp bình ổn huyết áp, hạ mỡ máu, chống kết tụ tiểu cầu, làm tan huyết khối, ngăn ngừa xơ vữa mạch, các tai biến về tim, mạch, não, tăng cường miễn dịch, ngăn ngừa sự hình thành và tăng sản của khối u.

Chị Nguyễn Thị Quyệt, Tổ trưởng Tổ hợp tác chế biến trà giảo cổ lam cho biết, thời điểm này đã gần cuối vụ thu hoạch giảo cổ lam. Những ngày này, các thành viên tổ hợp tác vừa tranh thủ khai thác, vừa khẩn trương phơi và cắt nhỏ giảo cổ lam đóng gói thành phẩm để phục vụ cho nhu cầu của khách du lịch, bởi lượng khách đến đảo những tháng mùa hè gia tăng rõ rệt. Ngoài việc bán cho du khách đến tham quan tại đảo, các hộ sản xuất còn gửi sản phẩm vào đất liền để tiêu thụ. Chia sẻ thêm về công việc khai thác giảo cổ lam, chị Quyệt nói: “Những năm trước đây, nhiều chị em phụ nữ ở đảo chế biến giảo cổ lam bằng cách phơi khô, thiếu kinh nghiệm nên sản phẩm tiêu thụ kém, thu nhập không ổn định. Trước tình hình đó Hội Phụ nữ huyện phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể địa phương vận động chị em tham gia mô hình “Tổ hợp tác chế biến giảo cổ lam”, hiện tổ hợp tác có 12 thành viên tham gia. Để bảo toàn giống cây dược liệu quý và khai thác nguồn lợi lâu dài, huyện đảo chỉ cho phép khai thác từ ngày 1/5 – 30/8 hằng năm, sau thời điểm này thì đóng cửa rừng để cây có thời gian phục hồi, sinh trưởng cho đến mùa khai thác năm sau. Chỉ có các thành viên tổ hợp tác mới được phép khai thác giảo cổ lam”.

Bình quân mỗi ngày mỗi người có thể khai thác được 50 – 60 kg, tương đương 4 – 5 kg khô sau khi phơi sấy, giá bán ở thời điểm hiện tại là 150.000 đồng/kg. Mặc dù được xem là nghề phụ nhưng nghề này đem lại thu nhập tương đối cao cho nhiều gia đình. Với sự hỗ trợ của Hội LHPN tỉnh, tổ hợp tác được trang bị 1 máy đóng gói, hút chân không cùng với một số bao bì, nhãn mác và hạt hút ẩm, phục vụ cho việc đóng gói sản phẩm. Mới đây tổ hợp tác được trang bị thêm một máy cắt, một máy sấy hỗ trợ cho việc sản xuất giảo cổ lam. Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện Cồn Cỏ Phan Thị Thùy Trang cho biết: “Việc thành lập tổ hợp tác đã kết nối và tạo công việc ổn định cho hội viên phụ nữ, giúp các thành viên chế biến sản phẩm giảo cổ lam một cách bài bản, hướng đến xây dựng thương hiệu cho sản phẩm này”.

Để việc khai thác giảo cổ lam đảm bảo khả năng phục hồi, phát triển cho cây, UBND huyện đảo Cồn Cỏ đã khẩn cấp chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành trên đảo quán triệt cán bộ, chiến sĩ và tuyên truyền người dân về phương pháp khai thác, bảo tồn, sử dụng cây một cách hợp lí. Hướng dẫn người dân chỉ dùng liềm, dao cắt phần thân cây, không nhổ và rút gốc rễ bám của cây trên đất và trên các thân cây khác, không khai thác, thu hái tràn lan để cây có chu kì phát triển trở lại.

Giá trị của cây giảo cổ lam đã được khẳng định, tuy nhiên việc khai thác, chế biến đang ở dạng thô (phơi khô, đóng gói) nên chất lượng mang lại chưa cao. Nhận thức được vấn đề này, UBND huyện Cồn Cỏ đã đề xuất Sở Khoa học và Công nghệ hỗ trợ huyện trong việc chế biến trà túi lọc và đăng kí nhãn hiệu trà thảo dược Giảo cổ lam Cồn Cỏ. Tháng 1/2019, UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt đề tài “Nghiên cứu sản xuất và thương mại hóa sản phẩm trà thảo dược hòa tan giảo cổ lam từ nguồn nguyên liệu tự nhiên trên đảo Cồn Cỏ” do Trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tỉnh Quảng Trị chủ trì thực hiện trong thời gian một năm. Theo đó, đơn vị thực hiện sẽ tiến hành khảo sát, đánh giá vùng nguyên liệu và chất lượng giảo cổ lam tại huyện Cồn Cỏ, xây dựng quy trình thu hái và sơ chế giảo cổ lam tự nhiên. Tổ chức tập huấn về cách thu hái dược liệu và sơ chế cây giảo cổ lam tại huyện Cồn Cỏ, xây dựng quy trình công nghệ sản xuất trà thảo dược giảo cổ lam hòa tan. Sau đó sẽ tiến hành sản xuất thử nghiệm và hoàn thiện quy trình sản xuất trà thảo dược hòa tan giảo cổ lam, đánh giá, phân tích, định lượng thành phần hoạt chất có trong sản phẩm chiết xuất giảo cổ lam, thiết kế bao gói cho sản phẩm để sản xuất đại trà.

Với cách làm này, thời gian tới, không chỉ du khách đến với huyện đảo Cồn Cỏ sẽ thuận tiện và hài lòng hơn với sản phẩm trà hòa tan giảo cổ lam, đặc sản của Cồn Cỏ để mang về làm quà, mà sản phẩm sẽ có cơ hội được cung ứng rộng rãi ra thị trường, phục vụ nhu cầu người tiêu dùng.

Bảo Bình

Báo Quảng Trị

Rong nho lâu nay chỉ thấy bán trong mấy nhà hàng sang trọng hay các siêu thị ở các đô thị lớn với giá khá đắt. Ra thăm huyện đảo Cồn Cỏ (tỉnh Quảng Trị) mới biết loại thực phẩm cao cấp này mọc tự nhiên, thành thảm, xanh mọng, bám đầy các bãi đá, vốc một nắm là cả ký. Ở Cồn Cỏ, hái rong nho rồi tha hồ ăn sống, làm gỏi và biến tấu thành hàng trăm món ngon bổ dưỡng. Rong nho tươi vừa hái về từ biển có vị lạ, ngon gấp mấy lần loại đóng hộp, giữ lạnh bán trong siêu thị hay nhà hàng.

Loại rong biển có hình dạng và màu sắc giống trái nho xanh, kết lại với nhau thành từng chùm trên thân dài có rất nhiều ở vùng biển xung quanh đảo Cồn Cỏ. Theo nghiên cứu, đây là món ăn bổ dưỡng, cung cấp nhiều khoáng chất và vitamin cần thiết cho cơ thể, giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh như cao huyết áp, tiểu đường, bướu cổ.