Trước đây, người dân huyện đảo Cồn Cỏ chỉ hái giảo cổ lam về làm nấu uống hằng ngày vì có vị ngon, dễ uống chứ chưa ý thức được đây là một loại thảo dược quý. Đến khoảng giữa năm 2016, huyện đảo Cồn Cỏ thực hiện việc khảo sát thực tế phát hiện cây giảo cổ lam hoang sinh trưởng rất nhiều trong môi trường tự nhiên ở rừng trên đảo và đã có hướng bảo tồn loài cây này.

Giảo cổ lam hay còn gọi là ngũ diệp sâm, thất diệp đảm, được phát hiện và sử dụng đầu tiên ở Nhật Bản với tên gọi cây Trường sinh. Đây là loại cây thảo có thân mảnh, leo nhờ tua cuốn đơn ở nách lá và chỉ mọc trên núi đá vôi, khí hậu mát lành. Nghiên cứu khoa học đã cho thấy cây có tác dụng giúp bình ổn huyết áp, hạ mỡ máu, chống kết tụ tiểu cầu, làm tan huyết khối, ngăn ngừa xơ vữa mạch, các tai biến về tim, mạch, não, tăng cường miễn dịch, ngăn ngừa sự hình thành và tăng sản của khối u.

Chị Nguyễn Thị Quyệt, Tổ trưởng Tổ hợp tác chế biến trà giảo cổ lam cho biết, thời điểm này đã gần cuối vụ thu hoạch giảo cổ lam. Những ngày này, các thành viên tổ hợp tác vừa tranh thủ khai thác, vừa khẩn trương phơi và cắt nhỏ giảo cổ lam đóng gói thành phẩm để phục vụ cho nhu cầu của khách du lịch, bởi lượng khách đến đảo những tháng mùa hè gia tăng rõ rệt. Ngoài việc bán cho du khách đến tham quan tại đảo, các hộ sản xuất còn gửi sản phẩm vào đất liền để tiêu thụ. Chia sẻ thêm về công việc khai thác giảo cổ lam, chị Quyệt nói: “Những năm trước đây, nhiều chị em phụ nữ ở đảo chế biến giảo cổ lam bằng cách phơi khô, thiếu kinh nghiệm nên sản phẩm tiêu thụ kém, thu nhập không ổn định. Trước tình hình đó Hội Phụ nữ huyện phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể địa phương vận động chị em tham gia mô hình “Tổ hợp tác chế biến giảo cổ lam”, hiện tổ hợp tác có 12 thành viên tham gia. Để bảo toàn giống cây dược liệu quý và khai thác nguồn lợi lâu dài, huyện đảo chỉ cho phép khai thác từ ngày 1/5 – 30/8 hằng năm, sau thời điểm này thì đóng cửa rừng để cây có thời gian phục hồi, sinh trưởng cho đến mùa khai thác năm sau. Chỉ có các thành viên tổ hợp tác mới được phép khai thác giảo cổ lam”.

Bình quân mỗi ngày mỗi người có thể khai thác được 50 – 60 kg, tương đương 4 – 5 kg khô sau khi phơi sấy, giá bán ở thời điểm hiện tại là 150.000 đồng/kg. Mặc dù được xem là nghề phụ nhưng nghề này đem lại thu nhập tương đối cao cho nhiều gia đình. Với sự hỗ trợ của Hội LHPN tỉnh, tổ hợp tác được trang bị 1 máy đóng gói, hút chân không cùng với một số bao bì, nhãn mác và hạt hút ẩm, phục vụ cho việc đóng gói sản phẩm. Mới đây tổ hợp tác được trang bị thêm một máy cắt, một máy sấy hỗ trợ cho việc sản xuất giảo cổ lam. Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện Cồn Cỏ Phan Thị Thùy Trang cho biết: “Việc thành lập tổ hợp tác đã kết nối và tạo công việc ổn định cho hội viên phụ nữ, giúp các thành viên chế biến sản phẩm giảo cổ lam một cách bài bản, hướng đến xây dựng thương hiệu cho sản phẩm này”.

Để việc khai thác giảo cổ lam đảm bảo khả năng phục hồi, phát triển cho cây, UBND huyện đảo Cồn Cỏ đã khẩn cấp chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành trên đảo quán triệt cán bộ, chiến sĩ và tuyên truyền người dân về phương pháp khai thác, bảo tồn, sử dụng cây một cách hợp lí. Hướng dẫn người dân chỉ dùng liềm, dao cắt phần thân cây, không nhổ và rút gốc rễ bám của cây trên đất và trên các thân cây khác, không khai thác, thu hái tràn lan để cây có chu kì phát triển trở lại.

Giá trị của cây giảo cổ lam đã được khẳng định, tuy nhiên việc khai thác, chế biến đang ở dạng thô (phơi khô, đóng gói) nên chất lượng mang lại chưa cao. Nhận thức được vấn đề này, UBND huyện Cồn Cỏ đã đề xuất Sở Khoa học và Công nghệ hỗ trợ huyện trong việc chế biến trà túi lọc và đăng kí nhãn hiệu trà thảo dược Giảo cổ lam Cồn Cỏ. Tháng 1/2019, UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt đề tài “Nghiên cứu sản xuất và thương mại hóa sản phẩm trà thảo dược hòa tan giảo cổ lam từ nguồn nguyên liệu tự nhiên trên đảo Cồn Cỏ” do Trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tỉnh Quảng Trị chủ trì thực hiện trong thời gian một năm. Theo đó, đơn vị thực hiện sẽ tiến hành khảo sát, đánh giá vùng nguyên liệu và chất lượng giảo cổ lam tại huyện Cồn Cỏ, xây dựng quy trình thu hái và sơ chế giảo cổ lam tự nhiên. Tổ chức tập huấn về cách thu hái dược liệu và sơ chế cây giảo cổ lam tại huyện Cồn Cỏ, xây dựng quy trình công nghệ sản xuất trà thảo dược giảo cổ lam hòa tan. Sau đó sẽ tiến hành sản xuất thử nghiệm và hoàn thiện quy trình sản xuất trà thảo dược hòa tan giảo cổ lam, đánh giá, phân tích, định lượng thành phần hoạt chất có trong sản phẩm chiết xuất giảo cổ lam, thiết kế bao gói cho sản phẩm để sản xuất đại trà.

Với cách làm này, thời gian tới, không chỉ du khách đến với huyện đảo Cồn Cỏ sẽ thuận tiện và hài lòng hơn với sản phẩm trà hòa tan giảo cổ lam, đặc sản của Cồn Cỏ để mang về làm quà, mà sản phẩm sẽ có cơ hội được cung ứng rộng rãi ra thị trường, phục vụ nhu cầu người tiêu dùng.

Bảo Bình

Báo Quảng Trị

Rong nho lâu nay chỉ thấy bán trong mấy nhà hàng sang trọng hay các siêu thị ở các đô thị lớn với giá khá đắt. Ra thăm huyện đảo Cồn Cỏ (tỉnh Quảng Trị) mới biết loại thực phẩm cao cấp này mọc tự nhiên, thành thảm, xanh mọng, bám đầy các bãi đá, vốc một nắm là cả ký. Ở Cồn Cỏ, hái rong nho rồi tha hồ ăn sống, làm gỏi và biến tấu thành hàng trăm món ngon bổ dưỡng. Rong nho tươi vừa hái về từ biển có vị lạ, ngon gấp mấy lần loại đóng hộp, giữ lạnh bán trong siêu thị hay nhà hàng.

Loại rong biển có hình dạng và màu sắc giống trái nho xanh, kết lại với nhau thành từng chùm trên thân dài có rất nhiều ở vùng biển xung quanh đảo Cồn Cỏ. Theo nghiên cứu, đây là món ăn bổ dưỡng, cung cấp nhiều khoáng chất và vitamin cần thiết cho cơ thể, giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh như cao huyết áp, tiểu đường, bướu cổ.

Quảng Trị có biển Cửa Tùng, Cửa Việt và Đảo Cồn Cỏ được xem chiến lược phát triển du lịch trong thời gian sắp tới. Trong đó, đảo Cồn Cỏ đang là điểm du lịch khám phá thu hút nhiều du khách khi tới Quảng Trị.

Đảo Cồn Cỏ là tiền đồn bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia, là nơi gắn liền với những trận chiến đấu ác liệt để bảo vệ đất nước, thể hiện truyền thống đấu tranh anh dũng của quân và dân cả nước nói chung và Quảng Trị nói riêng. Đây là một huyện đảo có điều kiện tự nhiên khá thuận lợi để phát triển du lịch, đảo Cồn Cỏ cách cảng Cửa Việt, huyện Gio Linh khoảng 15 hải lý. Đảo Cồn Có có diện tích khoảng 4 km2, chu vi 8 km, độ cao từ 5-30m so với mặt nước biển với hình dạng hơi tròn. Với vị trí đặc biệt quan trọng là điểm phân chia Vịnh Bắc Bộ – Cửa ngõ phía Nam của Vịnh Bắc Bộ.

Đảo Cồn Cỏ có cảnh quan thiên nhiên hoang sơ tuyệt đẹp với rừng nguyên sinh, hải sản phong phú. Đảo Cồn Cỏ là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn thoát khỏi cuộc sống ồn ào, khói bụi của thành phố tìm về chốn yên tĩnh thanh bình. Hiện nay tour du lịch Cồn Cỏ được đánh giá là tour du lịch hấp hẫn khi đến Quảng Trị. Công ty Du lịch Ken Travel – Quảng Trị đã thiết kế hành trình cho du khách khi ghé thăm Đảo Cồn Cỏ. Du khách sẽ ghé thăm Đài tưởng niệm – đồi 37, nơi đây tôn vinh những người lính anh dũng, hy sinh xương máu của mình để bảo vệ biển đảo Tổ Quốc.

Tiếp là Bến Tranh, nằm ngay kế bên cầu cảng, Bến Tranh hiện được xây dựng thành một bãi tắm để du khách có thể thoải mái bơi lội, dạo chơi hay nghỉ ngơi ngắm cảnh biển, Cồn Cỏ được hình thành từ nham thạch núi lửa. Chính vì vậy, bãi đá có màu đen tuyền rất đặc trưng.

Trong chuyến đi khám phá đảo, du khách ghé thăm bến Bến Nghè, hay còn gọi là bờ kè đảo Cồn Cỏ, đây là điểm du lịch tự nhiên đẹp nhất đảo, nơi đón tia nắng đầu tiên trên đảo. Gió biển lồng lộng thổi, những đợt sóng triền miên vỗ vào bậc đá, bên cạnh đó là những gốc bàng vuông vững chãi vươn mình ra như một hàng rào bảo vệ đảo khỏi những khắc nghiệt của biển khơi. Bến Nghè chính là nơi cập bến của những người đêm đêm vượt biển tiếp tế cho đảo trong chiến tranh, đây cũng là điểm đến thú vị khi du khách khi đặt chân đến đảo…

Điểm gây ấn tượng du khách khi đến thăm Cồn Cỏ, là ngọn hải đăng. Nhìn từ xa, ngọn hải đăng đứng sừng sững giúp tàu thuyền định hướng và là cột mốc hết sức quan trọng để xác định đường cơ sở biển, khẳng định chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc đối với đảo Cồn Cỏ. Từ trên đỉnh ngọn hải đăng, các bạn có thể phóng tầm mắt nhìn bao quanh toàn đảo.

Ngay bên cạnh ngọn Hải Đăng là Đài quan sát Thái Văn A. Thái Văn A là chiến sĩ trinh sát trên đảo Cồn Cỏ, làm nhiệm vụ quan sát tại đỉnh 63 trên đồi cao nhất đảo để xác định vị trí máy bay hay tàu chiến đối phương, rồi thông báo cho các đơn vị pháo cao xạ bắn vào mục tiêu. Do có công lao lớn nên sau này được đặt tên cho ngọn đồi trên đảo Cồn Cỏ. Ngoài ra còn có một số điểm tham quan khác như Giếng cổ, Biển Đá Đen, Mõm Hổ, hồ Nước Ngọt, Bến Sông Hương, nghĩa trang huyện hoặc một số đồn cũ của quân dân ta thời chiến…

Du khách cũng được khám phá rừng nguyên sinh Cồn Cỏ, rừng nhiệt đới vẫn còn nguyên trạng là nơi trú ngụ của nhiều sinh vật, được ví như lá phổi xanh của hòn đảo, với tổng diện tích cây che phủ lên đến hơn 70% diện tích của đảo. Được đánh giá là hệ sinh thái rừng nhiệt đới 3 tầng, là hệ sinh thái rừng khá hiếm của núi lửa Việt Nam, các loại cây đặc trưng của vùng biển đảo như: Cây Bàng vuông, cây Dứa dại, cây Phong ba và nhiều cây thuốc quý như: giảo cổ lam, chuối rừng. Chính vì vậy, khám phá khu rừng nguyên sinh trên đảo giữa biển khơi cũng là trải nghiệm thú vị khi đặt chân đến hòn đảo này.

Lặn ngắm san hô là cũng là hoạt động trải nghiệm tuyệt vời, đảo Cồn Cỏ còn có hệ sinh vật biển thuộc loại phong phú nhất, đẹp nhất của Việt Nam. Các loài rong biển, tảo biển, san hô vô cùng sặc sỡ nhiều màu sắc làm nên không gian biển dưới nước sinh động tràn đầy sức sống. Cồn Cỏ có hơn 50 loài rong biển, sẽ thuộc các loại khác nhau, trong đó nhiều loại rong biển bán được giá cao.

Có tới 109 loài san hô, trong đó có nhiều loại quý hiếm mà đặc biệt là san hô đỏ và san hô đen. Vẻ đẹp độc đáo, hiếm có của những dải san hô đen huyền bí bao quanh đảo như lời mời gọi hấp dẫn mà du khách ưa khám phá khó lòng cưỡng lại. Khi đến đảo Cồn Cỏ, du khách cũng không bỏ qua dịp ngắm những loài san hô tuyệt đẹp, đắm mình vào không gian đa sắc màu dưới nước biển, và các hoạt động khác như đi câu cá, câu mực đêm cùng ngư dân.

Ẩm thực cũng là điểm thu hút du khách khi đến Cồn Cỏ, du khách có thể thưởng thức món Hàu Vua chỉ có tại Cồn Cỏ, loại hàu này có con to bằng đầu người, ngoài ra còn có các món hải sản tươi ngon như tôm, cá biển, ốc mắt ngọc, ốc đồi, ốc thổ. Rong biển cũng là món đặc trưng của vùng Cồn Cỏ, món ăn này cũng khiến du khách thích thú với ẩm thực đặc trưng nơi đây.

Ông Phạm Hoàng Phương – Giám đốc Công ty Du lịch Ken Travel, một trong những công ty chuyên thiết kế tour ra Cồn Cỏ chia sẻ: “Du lịch Quảng Trị cần có chiến lược truyền thông và bài toán kích cầu bài bản để phát triển du lịch đảo Cồn Cỏ. Với những thế mạnh về tự nhiên tour du lịch biển đảo Cồn Cỏ sẽ thu hút du khách đến với Quảng Trị nhiều hơn.

Theo lãnh đạo Hội Du lịch Cộng Đồng Việt Nam: “Huyện đảo Cồn Cỏ – Quảng Trị được xác định là tour du lịch trải nghiệm và khám phá, với những tiềm năng đặc trưng riêng của mình. Tuy nhiên, làm sao cân đối được lượng khách đến vừa đủ, đang là bài toán cho Cồn Cỏ. Bên cạnh đó, khi xây dựng tour cho Cồn Cỏ cũng cần xác định khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên như thế nào để khỏi ảnh hưởng tới môi trường tự nhiên ở nơi đây.

Thanh Loan

Báo Quảng Trị

Thời gian gần đây, đảo Cồn Cỏ (Quảng Trị) đã thu hút đông đảo các bạn trẻ, gia đình, các đoàn du lịch trong và ngoài tỉnh tới tham quan, nghỉ dưỡng. Không chỉ được trecking dọc những con đường uốn lượn bên bờ biển, nhìn ngắm hoàng hôn từ trên đảo, thưởng thức các món hải sản đậm đà, tươi ngon, tới Cồn Cỏ, du khách còn có nhiều sự lựa chọn, để mang về cho gia đình, bạn bè và người thân những món quà hấp dẫn và nhiều giá trị. Hãy cùng IPA Quảng Trị điểm qua những món ăn ngon có thể thưởng thức ngay tại đảo và những món quà ta có thể mang về tặng người thân nhé.

Đảo Cồn Cỏ vốn nổi tiếng là 1 hòn đảo còn nhiều hoang sơ, chưa có nhiều sự khai phá của con người, điểm mạnh từ thiên nhiên mang lại cho du khách tới thăm quan, thưởng lãm tại đảo 1 không khí trong lành, những món ăn đậm đà hương vị thiên nhiên. Nếu tới Cồn Cỏ chúng ta không thể bỏ qua các món ăn hải sản đặc trưng như: Tôm, mực, cá biển. Ngoài ra ở Cồn Cỏ còn có món ốc mắt ngọc, ốc đồi, ốc thổ cũng rất ngon và lạ miệng. Đặc trưng ở các homestay trên đảo Cồn Cỏ là chú trọng tới việc giữ lại trọn vẹn hương vị của hải sản, vì thế cách chế biến các quán ăn thường chọn là hấp, nướng, luộc, vì thế khi ăn, thực khách sẽ được thưởng thức 100% hương vị hải sản đặc trưng của vùng đất này.

Ngoài ra, khi tới Cồn Cỏ, không thể không thưởng thức món ăn đặc biệt đảo Cồn Cỏ: “Cháo bột cá nhảy rong biển”. Có thể mô tả về món ăn “ngon nuốt lưỡi” này như sau: Bột mềm mịn, cá dai và thơm, vị cay của hành, tiêu, ớt hòa trộn trong 1 tô cháo, khiến chúng ta quên mất mình đang ở nơi nào. Bởi vì chỉ có thể thưởng thức được món ăn này ở Cồn Cỏ, nên nó mới có cái tên đặc biệt “ Cháo bột cá nhảy rong biển”.

Cá nhảy là 1 loại cá ban đêm bò lên bờ đi lại săn mồi trên đá, được ví như chình suối bởi thịt dai chắc, thơm hơn cả cá lóc cá leo, chỉ cần 1 vài chú cá nhảy như vậy, thêm một nhúm rong biển thật tươi mướt đưa ngay lên bờ trong buổi sáng, cùng bột gạo pha bột lọc với bàn tay khéo léo nhồi nặn thành những sợi bánh canh nhỏ như đầu đũa, ngắn tầm hai đốt tay, thuôn dài nhọn hai đầu, là chúng ta đã có 1 bát cá nhảy “Ngon nuốt lưỡi”. Sự hòa trộn của vị dai, thơm đặc trưng cá nhảy với vị đậm đà của rong biển, vị cay của tiêu và ớt và đặc trưng sần sật của sợi cháo hòa trộn thành 1 món ăn không cầu kỳ rực rỡ, không màu mè nhưng nó gói gọn những sản vật ngon tự nhiên trên đảo, khiến thực khách không thể không nhớ về món ăn này mỗi khi có ý định tới Cồn Cỏ.

Và sau khi đã thưởng thức những món ăn tại Cồn Cỏ, khi trở về đất liền, IPA Quảng Trị xin giới thiệu món quà tặng người thân tuyệt vời “Trà Giảo Cổ Lam”. Đây là đặc sản đảo Cồn Cỏ, được gọi là “cỏ thần kỳ” có tác dụng giúp bình ổn huyết áp, hạ mỡ máu, tăng cường miễn dịch.

Hoặc bạn cũng có thể chọn mua sâm cau rừng cũng là loại thảo dược vô cùng quý hiếm, dùng để điều trị suy nhược cơ thể, đau lưng, viêm khớp, chân tay lạnh, hay các loại hải sản khô… về làm quà cho gia đình người thân. Nếu đúng mùa, rong nho – 1 loại rong biển cũng là 1 lựa chọn không tồi để bạn mang về, giúp cả gia đình có thêm 1 món ăn trong thực đơn của mình.

Trung tâm xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Quảng Trị

Khi tới Cồn Cỏ, không thể không thưởng thức món ăn đặc biệt đảo Cồn Cỏ: “Cháo bột cá nhảy rong biển”. Có thể mô tả về món ăn “ngon nuốt lưỡi” này như sau: Bột mềm mịn, cá dai và thơm, vị cay của hành, tiêu, ớt hòa trộn trong 1 tô cháo, khiến chúng ta quên mất mình đang ở nơi nào. Bởi vì chỉ có thể thưởng thức được món ăn này ở Cồn Cỏ, nên nó mới có cái tên đặc biệt “ Cháo bột cá nhảy rong biển”.

Một tô cháo được làm từ sợi bột lọc (người dân địa phương gọi là bột sắn), sợi bột được se lại dẻo dai, nó ngắn hơn sợi bánh canh và thon hơn sợi bánh lọt của Miền Tây. Thả bột vào cùng nước lèo sền sệt , hoà với chả cá , chả tôm quết nhuyễn… và nhiều rong biển để món nước súp thêm ngọt hơn.

Cá nhảy là 1 loại cá ban đêm bò lên bờ đi lại săn mồi trên đá, được ví như chình suối bởi thịt dai chắc, thơm hơn cả cá lóc cá leo, chỉ cần 1 vài chú cá nhảy như vậy, thêm một nhúm rong biển thật tươi mướt đưa ngay lên bờ trong buổi sáng, cùng bột gạo pha bột lọc với bàn tay khéo léo nhồi nặn thành những sợi bánh canh nhỏ như đầu đũa, ngắn tầm hai đốt tay, thuôn dài nhọn hai đầu, là chúng ta đã có 1 bát cá nhảy “Ngon nuốt lưỡi”.

Ở Cồn Cỏ cũng có nhiều loại rong biển. Ngoài các món ăn đại trà, dân Quảng Trị chế biến rong biển thành bánh, thạch (sương sa) và nấu món cháo đặc biệt này. Sự hòa trộn của vị dai, thơm đặc trưng cá nhảy với vị đậm đà của rong biển, vị cay của tiêu và ớt và đặc trưng sần sật của sợi cháo hòa trộn thành 1 món ăn không cầu kỳ rực rỡ, không màu mè nhưng nó gói gọn những sản vật ngon tự nhiên trên đảo, khiến thực khách không thể không nhớ về món ăn này mỗi khi có ý định tới Cồn Cỏ.

Cái dẻo dai của bột lọc quyện với cái giòn giòn, sần sật của rong biển, vị đậm đà, ngọt thanh. Buổi sáng bơi lặn lên người đang lạnh mà húp tô cháo kèm với một chén nước mắm ớt xắt khoanh thì không còn gì sánh bằng. Cháo bột cá nhảy rong biển góp phần tô điểm sự phong phú đa dạng của các món ăn miền Trung.

Ốc mặt trăng còn gọi là ốc mắt ngọc, có nhiều ở vùng biển miền Trung, tập trung nhiều nhất là đảo Cồn Cỏ (Quảng Trị), vùng biển Nha Trang – Khánh Hòa… Có thể nói ốc mặt trăng phân bố rộng nhưng theo đánh giá thì ở đảo Cồn Cỏ Quảng Trị là ngon nhất.

Ốc mặt trăng

Ốc mặt trăng, có nơi còn gọi là ốc mắt ngọc, ốc xà cừ. Thoạt trông, vẻ ngoài của loài ốc này rất xù xì, nhưng khi nhìn kỹ vào cái miệng “nàng” thì rất cuốn hút với cái hình tròn như mặt trăng, lấp lánh vân trắng, vân vàng. Còn lớp vỏ bên trong thì đúng là vẻ đẹp của xà cừ mà người ta thường khảm trên các tác phẩm mỹ thuật.

Sở dĩ ốc có tên gọi như vậy bắt nguồn từ cái mày ốc. Không phải là lớp mày mỏng như các loại ốc khác, ốc mặt trăng có lớp mày hình tròn như mặt nguyệt, lấp lánh vân trắng, vàng nhìn vào trông như con mắt ốc lấp lánh.

Chúng có tên tiếng Anh gọi chung là turban, nhưng theo phân loại thì chúng ta thường gặp 3 loài sinh sống ở Việt Nam:

– Ốc mặt trăng nâu (brown pacific turban, Turbo bruneus)

– Ốc mặt trăng miệng đỏ (tapestry / cat’s eye turban shell, Turbo petholatus)

– Ốc mặt trăng miệng vàng (yellow/silver mouth turban shell, Turbo chrysostomus)

Tất cả 3 loài này đều thuộc chi Turbo, họ Turbinidae, cùng liên họ Trochoidea với ốc nón, lớp chân bụng Gastropoda. Chi Turbo là một chi ốc cổ xưa rất rộng với hơn 60 loài đã được định danh. Những con ốc thuộc chi này đã xuất hiện ở giai đoạn cuối cùng của kỷ nguyên địa chất Cretaceous cách đây khoảng 100 triệu năm trước.

Trên thế giới, ốc mặt trăng phân bố rộng khắp nhưng thường xuất hiện ở Biển Đỏ, Ấn Độ Dương, ngoài khơi Madagascar, Mozambique, Chagos và Mauritius. Chúng cũng được tìm thấy ở Tây Thái Bình Dương (Philippines, New Caledonia, Samoa) và ngoài khơi Australia (lãnh thổ phía Bắc, Queensland, Tây Úc).

Thịt ốc giòn, ngọt, phần đít có vị hơi nhẫn nên người ta thường bỏ, chỉ lấy phần thịt. Ốc được chế biến thành nhiều món ăn ngon như hấp, luộc, xào, nướng… Ốc ngâm vào trong nước muối có pha gừng và ớt cho nhả hết đất cát, sau đó rửa lại nhiều lần bằng nước sạch trước khi chế biến.

Chế biến món Ốc mặt trăng

Thịt ốc giòn, ngọt như ốc hương nên thường được chế biến thành nhiều món ăn ngon như hấp, luộc, xào, nướng… Ốc ngâm vào trong nước muối có pha gừng và ớt cho nhả hết đất cát, sau đó rửa lại nhiều lần bằng nước sạch trước khi chế biến.

Đơn giản nhất là chế biến ốc bằng cách luộc, cho ốc vào nồi với nước lạnh vừa ngập mặt, thêm vài cọng sả, gừng và ớt trái giã dập. Ốc luộc chín có hương thơm nhẹ của sả, cay nồng của ớt và gừng rất kích thích. Ăn ốc mặt trăng luộc không thể thiếu chén nước mắm gừng, hương vị cay nồng của gừng và ớt làm cho món ăn đơn giản trở nên đậm đà.

Một món ngon cũng được nhiều người ưa thích là nướng bơ. Ốc sau khi rửa sạch được cho lên vỉ nướng, khi ốc vừa chín tái, cho bơ vào trong từng con ốc. Hơi nóng làm bơ tan chảy, thấm đẫm vào trong thịt ốc. Nướng đến khi những con ốc dậy mùi thơm nức thì gắp ra đĩa và thưởng thức với muối tiêu chanh. Không như món ốc luộc, vì nướng nên thịt khô lại, ăn giòn sần sật nhưng không dai, lại có vị béo và thoang thoảng hương thơm của bơ rất hấp dẫn.

Nếu thích vị cay nồng, bạn có thể thưởng thức món ốc mặt trăng xào muối ớt. Trước hết, rửa sạch và luộc sơ cho ốc vừa chín, vớt ra để ráo nước. Tiếp đến cho vào chảo rang với muối, ớt xay và các loại gia vị khác sao cho vừa ăn và đậm đà. Vỏ ốc bên ngoài được rang vàng, thấm đẫm muối ớt nhìn thật hấp dẫn và kích thích vị giác của người ăn. Và cũng chính cái vị mằn mặn, cay cay của muối ớt cùng phần thịt ốc đậm đà, giòn sần sật khiến bạn ăn hoài không ngán.

Cách ăn ốc mặt trăng

Với con sò huyết nướng hoặc hấp còn ngậm miệng, người ta bày chiêu lấy ngón tay cái vuốt vuốt giữa 2 mảnh vỏ thì lạ thay “nàng” sò huyết cho tách đôi rất dễ. Còn ốc mặt trăng muốn lấy được hết “ruột gan” của “nàng” thì phải biết gõ gõ con ốc xuống mặt bàn rồi dùng tăm kéo phần thịt ra. Nếu ai không biết chiêu này, khi kéo thịt ốc ra sẽ đứt khúc ruột cuối.

Thưởng thức ốc mặt trăng, cảm nhận thịt ốc giòn, ngọt không thua gì ốc hương. Riêng phần đuôi mà mọi người gọi là gan ốc thì béo ngậy. Đến Cồn Cỏ phải ăn để nhớ, để thương, để vấn vương món đặc sản đặc biệt ngon và đầy hấp dẫn này nhé !