Nằm ở phía Cực Bắc đảo Phú Quốc, Rạch Tràm ẩn hiện dưới khu bảo tồn rừng nguyên sinh Phú Quốc tách biệt hẳn với sự phồn vinh và náo nhiệt của thành phố đảo này.

Sông Rạch Tràm Phú Quốc

Sông Rạch Tràm là con sông lớn nhất trên đảo Phú Quốc có chiều dài 25 km bao gồm 3 nhánh, 1 nhánh bắt nguồn từ Bãi Thơm, 2 nhánh còn lại bắt nguồn từ khu rừng nhiệt đới thuộc vườn quốc gia Phú Quốc và gặp nhau tại ngã ba Bắc Cứu.

Lần đầu tiên đến với sông Rạch Tràm, bạn sẽ hoàn toàn bỡ ngỡ vì hệ thực vật ở đây không khác gì đất liền và đây cũng chính là nét đặc sắc ở các khu rừng tràm trong Vườn quốc gia Phú Quốc.

Để khám phá sông Rạch Tràm, du khách có thể đi thuyền từ nơi cửa sông Rạch Tràm giáp biển thuộc ấp Rạch Tràm, xã Bãi Thơm.

Ngồi trên thuyền, ngắm dòng nước xanh biếc của sông Rạch Tràm mới thấy hết vẻ đẹp mà thiên nhiên đã ban tặng cho Phú Quốc. Những rừng cây hoang sơ từ 2 bên bờ soi bóng xuống dòng sông. Thấp thoáng ven bờ là những vạt rừng xanh thẳm và dãy núi đá cao ngất, vách dựng thẳng đứng trông như cửa ải trấn giữ cho vùng thượng nguồn.

Từ đầu sông cho đến ngã ba Bắc Cứu, càng xuôi dòng, diện tích mặt nước càng trải rộng mênh mông, hút tầm mắt.

Nét thơ mộng, quyến rũ của sông Rạch Tràm như tăng thêm khi ánh bình minh soi xuống dòng sông cả bóng hình của núi rừng Phú Quốc. Thật thú vị khi nhìn dòng nước lững lờ trôi, lắng nghe tiếng hót vang vọng, thánh thót của lũ chim rừng… Có thể nói, sông Rạch Tràm là điểm đến hấp dẫn cho những ai thích phiêu lưu và khám phá.

Cùng với thủy trình độc nhất vô nhị này, từ cửa sông đổ ra biển, du khách có thể tiếp tục đi thuyền đến với bãi Rạch Vẹm, một bãi biển tuyệt đẹp nằm ẩn dưới chân dãy núi Hàm Rồng. Chắc chắn mỗi du khách sẽ không khỏi ngỡ ngàng khi được đắm mình cùng làn nước trong xanh hiếm có của bãi biển này.

Sông Rạch Tràm có nét rất đặc biệt bởi một bên bờ sông là rừng tràm xen lẫn với cây dầu và cây sao; còn một bên là rừng ngập mặn gồm các loài cây: vẹt, đước, bần và cây cóc đỏ. Trong khi ở thượng nguồn lại có nhiều dây choại, bòng bong, lau sậy, hoa mua, thù lù, nụ áo, tàu bay, tâm thất, bèo tản nhọn với màu nước đỏ đặc trưng. Một lão ngư dân ở đây kể rằng, cách nay hơn nửa thế kỷ, sông Rạch Tràm có nhiều cá sấu sinh sống nhưng nay thì không thấy nữa.

Lần đầu tiên đến với sông Rạch Tràm, bạn sẽ hoàn toàn bỡ ngỡ vì hệ thực vật ở đây không khác gì đất liền và đây cũng chính là nét đặc sắc ở các khu rừng tràm trong Vườn quốc gia Phú Quốc. Để khám phá sông Rạch Tràm, du khách phải dùng thuyền đi từ nơi cửa sông Rạch Tràm giáp biển (thuộc ấp Rạch Tràm, xã Bãi Thơm). Vào mùa mưa, nước sông Rạch Tràm ngầu đục, còn mùa nắng thì nước xanh biếc. Thi thoảng, những chiếc thuyền chài của người dân chạy qua, mặt sông lại gợn sóng rất đẹp. Ngồi trên thuyền, ngắm dòng nước xanh biếc của sông Rạch Tràm mới thấy hết vẻ đẹp mà thiên nhiên đã ban tặng cho Phú Quốc. Những rừng cây hoang sơ từ 2 bên bờ soi bóng xuống dòng sông. Thấp thoáng ven bờ là những vạt rừng xanh thẳm và dãy núi đá cao ngất, vách dựng thẳng đứng trông như cửa ải trấn giữ cho vùng thượng nguồn. Từ đầu sông cho đến ngã ba Bắc Cứu, càng xuôi dòng, diện tích mặt nước càng trải rộng mênh mông, mút tầm mắt của du khách.

Xóm chài Rạch Tràm

Chặng đường khá vất vả sẽ bù đắp lại cho bạn bằng cảnh quan ấn tượng của sông Rạch Tràm và bãi tắm núi Hàm Rồng. Bạn có thể khám phá nhiều điều thú vị khi lênh đênh trên con thuyền gỗ nhỏ xuôi dòng sông. Mở ra trước mắt, một bên là rừng tràm trắng chen lẫn các cây hộ dầu, cây sao, một bên là rừng ngập mặn, với rất nhiều cây cóc đỏ lá xanh, hoa đỏ rực từng chùm, lòa xòa trên mặt nước. Len lỏi lên thượng nguồn, rừng ngập mặn sẽ dần chuyển sang rừng mây gai, nhum, su ổi…

Làng chài Rạch Tràm gần như tách biệt hẳn với mọi thứ bên ngoài. Trước đây, khi hệ thống giao thông trên đảo chưa phát triển, muốn đến Rạch Tràm nhanh nhất chỉ có cách đi tàu, còn không bạn sẽ lạc trong mê cung đường cát, đường rừng chằng chịt. Tuy bây giờ đường sá đã thông thoáng hơn nhiều, nhưng nơi này vẫn không dành cho những kẻ nhát tay lái. Chưa kể nếu gặp trời mưa, con đường vào Rạch Tràm sẽ giống như một dòng sông bùn, hì hục lội cả người và xe muốn kiệt sức nhưng cũng nhờ đường khó đi như vậy, mà làng chài Rạch Tràm gần như vẫn còn giữ được nét nguyên sơ…

Bạn có thể đi bộ để ngắm các loài phong lan rừng, những trái mỏ quạ lủng lẳng trên cao. Vẻ đẹp thiên nhiên đặc sắc sẽ khiến chuyến viếng thăm làng chài Rạch Tràm của bạn đầy kỷ niệm khó quên

Dinh Cậu là một trong những điểm đến linh thiêng bậc nhất đảo ngọc gắn liền với nhiều truyền thuyết được ngư dân lưu truyền mà mỗi du khách đến đảo đều một lần đặt chân đến nơi đây.

Dinh Cậu Phú Quốc ở đâu?

Dinh Cậu có địa chỉ tại Khu phố 2, thị trấn Dương Đông, thành phố Phú Quốc, ngay cửa sông Dương Đông  nơi đặt Cảng Dương Đông đầy sầm uất với hàng trăm chiếc cano, du thuyền hằng ngày chuyên chở khách di du lịch tại các đảo – Và Đây được xem là trung tâm của thành phố đảo Phú Quốc nên là điểm đến thưởng ngoạn lý tưởng.

Dinh nằm trên ghềnh đá hướng mặt ra biển, cách thị trấn Dương Đông khoảng 200 mét về phía tây. Vào những buổi chiều và tối du khách cũng có thể đi chợ đêm Dinh cậu để mua sắm, ăn uống và tìm hiểu về cuộc sống của người dân bản địa.

Địa điểm check in Dinh Cậu trên Google maps: https://goo.gl/maps/d8xRGmQ83N1h7vUC6

Nguồn gốc Dinh Cậu Phú Quốc

Dinh Cậu nằm trong hệ thống tín ngưỡng thờ mẫu và nữ thần của cư dân miền biển Phú Quốc, được những ngư dân miền Trung đưa vào trong quá trình Nam tiến vào khoảng cuối thế kỷ XVII. Cũng như bao cư dân miền biển khác, người Phú Quốc rất tin tưởng Bà – Cậu, gọi nghề chài lưới là “nghề Bà – Cậu”, mọi việc thuận lợi trên biển khơi đều nhờ Bà – Cậu độ trì. Dinh Cậu ra đời từ niềm tin như thế.

Dinh Cậu từ đầu là ngôi miếu nhỏ, xuất hiện vào cuối thế kỷ XVII; đến năm 1937 được xây cất kiên cố và sau nhiều lần trùng tu mới được khang trang như hiện nay.

Theo ghi chép, dinh hiện nay được xây dựng vào năm 1937 và trùng tu vào năm 1997. Theo người dân địa phương, Dinh Cậu có từ thế kỷ 17, khi những cư dân đầu tiên từ miền Trung đến định cư trên đảo. Nhiều người ra khơi gặp sóng dữ mãi không về. Đột nhiên họ thấy một mỏm đá dần dần nổi lên nơi cửa biển và đã đáp được bờ. Dân đảo cho là đá thiêng lập miếu thờ để cầu mong thần linh che chở trước tai ương biển cả. Họ bắt đầu đến đây thờ cúng và chuyến đi ra khơi gặp sóng êm biển lặng.

Kiến trúc Dinh Cậu Phú Quốc

Dinh cậu là công trình kiến trúc cổ độc đáo trên đảo. Một công trình kiến trúc cổ độc đáo trên đảo đã trở thành nơi giao lưu văn hóa tín ngưỡng của người dân địa phương. Dinh cậu nằm dưới tán sộp cổ thụ. Tuổi đã hơn thế kỷ. Bề rộng như cái lộc xanh cả bốn mùa. Dinh cậu hiện ra đầy huyền ảo ấn tượng trước mắt du khách.

Dinh Cậu cất theo kiến trúc hình chữ Đinh, mặt hướng ra biển, cách thị trấn Dương Đông vài trăm mét, theo hướng Tây. Phía trước Dinh có bình phong và mô hình tàu cá hướng ra khơi. Xung quanh Dinh Cậu là những khối đá có hình thù đặc biệt. Đây là tảng đá “đầu rùa đuôi hổ”, mỏm bên trái có hình đầu rùa, mỏm còn lại trông giống đầu con hổ. Để lên dinh, du khách phải bước qua 29 bậc đá.

Dinh Cậu được xây cất trên gành đá có hình đầu con rùa, vì vậy mà câu đối trong dinh ghi:

“Tọa tại thạch đầu quy danh hiển

Chấn phong bình lảng bảo lương dân”.

Nghĩa là: Dinh nằm trên tảng đá hình đầu rùa hiển linh, che chắn sóng gió bảo vệ dân lành.

Trong Chánh điện, nơi chánh trực thờ Chúa Ngọc Nương nương, hai bên là Cậu Quý (phải) và Cậu Tài (trái), cùng Tả Ban, Hữu Ban, Sơn thần, Thần Tài và Thổ địa. Theo lời người dân truyền tụng, mỗi khi ngư dân đóng tàu mới, chuẩn bị ra khơi hay thu hoạch cá tôm trúng vụ đều đến để cầu khấn Bà – Cậu. Vật phẩm cúng quan trọng nhất là cặp gà và cặp vịt, theo quan niệm “Ông cúng gà, bà cúng vịt”. Gặp sự cố khi ra khơi, làm ăn thua lỗ… bà con thường cho là Bà – Cậu quở. Lời rủa: “Bà – Cậu nhận chìm ghe” là lời cực kỳ nặng nề, đáng sợ! Uy linh của Bà – Cậu được thể hiện qua hai câu đối trước Chánh điện Dinh Cậu:

“Vạn cổ anh linh thông thiên địa

Thiên thu hiển hách chiếu càn khôn”.

(Tạm dịch: Muôn đời anh linh chiếu trời đất, ngàn thu hiển hách chiếu rọi càn khôn)

Truyền thuyết về Dinh Cậu

Hơn 300 năm tồn tại, Dinh Cậu gắn với nhiều truyền thuyết được ngư dân lưu truyền. Họ tin rằng từ ngày nơi thờ tự được lập lên, người dân đi biển hầu như không gặp phải tai ương, bão gió. Mỗi ngày trước khi đi biển, ngư dân thường đến Dinh Cậu để thắp hương, cầu bình an. Hàng năm vào những ngày lễ lớn, Tết Nguyên đán, du khách, dân đảo và các chủ ghe tàu đến viếng rất đông. Đặc biệt vào ngày 15-16/10 âm lịch, nơi đây còn mở hội lớn, thu hút nhiều người tham dự.

Người dân Phú Quốc còn lưu truyền truyền thuyết rằng, khi chưa có tên Phú Quốc, vùng đất này gọi là Xích Thổ, tức vùng đất có màu đỏ, chịu sự cai quản của Thủy Long Thần nữ, thường gọi là Bà Chúa Đảo. Bà có người con mà bà rất mực thương yêu, người hạ bạc quen gọi là Cậu, tánh khí rất thất thường. Vì cãi lời mẹ giải thoát Sấu tinh đang bị giam cầm nên Cậu phải đời đời ngồi trên lưng Sấu tinh để canh giữ, dù nó đã hóa đá. Cám cảnh Cậu phải dầm mưa dãi nắng nên dân làng dựng miếu ngay lưng chừng núi đá. Bà con quen gọi là Dinh Cậu, mỗi chuyến ra khơi đều đến van vái Bà và Cậu phù hộ bình an, thuận buồm xuôi gió.

Lại có một truyền thuyết khác, Dinh Cậu ngày xưa có tên Long Vương Thần Miếu, chánh điện gọi là Thạch Sơn Điện. Mấy trăm năm trước, người dân Phú Quốc sống bằng nghề chài lưới, nhiều ngư dân ra khơi gặp sóng dữ đã mãi mãi không về. Thế rồi một ngày nọ bỗng nổi lên một mũi đá ngay cửa biển. Cho là điềm linh ứng, nhân dân đã cất một ngôi miếu để cầu mong được thần linh che chở. Ban đầu làm bằng cây lá, trải qua nhiều lần trùng tu, đến nay dinh đã khang trang, bề thế hơn. Hồi những năm 1930, cha ông là một ngư dân đi tàu cá, bị cơn sóng lớn vỗ bể tàu, sắp chìm, tưởng đã thiệt mạng. Ai ngờ, một cơn sóng lớn cao hàng chục mét đẩy tàu lên cao rồi đưa vào bờ. Cha ông cùng anh em thợ thuyền ai cũng tin rằng đó là sóng Long Vương, cứu giúp ngư dân bị nạn trên biển khơi.

Một nét tín ngưỡng nên được bảo tồn và phát huy

Cũng như những du khách từ phương xa tới. Với mong muốn gởi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, quốc thái, dân an. Chính vì vậy khi đến Phú Quốc du khách không thể nào bỏ qua di tích Dinh Cậu. Dinh Cậu không chỉ là nơi linh thiêng mà còn là điểm ngắm hoàng hôn đẹp bậc nhất trên đảo Phú Quốc. Nước biển ở đây phẳng lặng.

Lễ hội Dinh Cậu diễn ra vào ngày 15-16 tháng 10 âm lịch hằng năm, nghi thức khá giống lễ Kỳ yên, nhưng thực chất là lễ Cầu ngư, trong đó Bà và Cậu là đối tượng cúng tế quan trọng nhất. Đặc biệt, trong lễ hội Dinh Cậu có thêm phần múa – hát Bóng Rỗi rất đặc sắc.

Đến Dinh Cậu thắp nén hương gửi lòng đến đấng thần linh, đưa mắt ngắm nhìn hoàng hôn dần buông trên biển thật sự là trải nghiệm lý thú. Cảnh đẹp nơi Dinh Cậu làm say lòng bao tao nhân mặc khách. Năm 1927, thi sĩ Đông Hồ khi đến Cửa Dương đã trầm trồ: “Người khách du – quan mới đến Dương Đông cảm nhận được cái đẹp trước nhất là ở cảnh cửa này, một bên là bãi cát trắng, bóng dương tha thướt, một bên là ghềnh đá như cái đồi con, chắn ngang vàm sông, hình thù kỳ kỳ quái quái. Chiều chiều trèo lên ghềnh đá ấy mà trông cảnh chiều hôm, nước mây man mác, bên kia bóng tà dương bảng lảng, bên này chiếc thuyền trong vàm sông xuôi ra, cánh buồm trắng phất qua ghềnh đá biếc, mũi thuyền rẽ nước, thì đẹp biết chừng nào”.

Cũng bởi cảnh sắc như chốn tiên cảnh bồng lai như thế mà nhiều nhà thơ, học giả khi đến đây đã tức cảnh sinh tình, viết văn, làm thơ. Nhiều bài trong số ấy được khắc lên vách Dinh Cậu.

Nhân ngày lập thành Dinh Cậu năm 1937, tác giả Khưu Bá Linh có thơ rằng:

“Đỗ gia háo thiện tạo Dinh thành

Kim niên Đinh Sửu chiếu hiển danh

Cự tá lập chính danh bia tạc

Khưu tả thơ đề chính thư sinh

Bá gia bản xứ đồng ca ngợi

Linh miếu trùng tu tái lập thành

Kinh cầu Phú Quốc muôn nhà thịnh

Tặng ông cả Cự có chí thành”.

Ông Cử – Thiên Đức thì có bài thơ vịnh, có đoạn:

“Oai linh trấn vũ nước non này

Hớp ngọn ba đào dạ chẳng say

Chí vững so gan cùng nhật nguyệt

Anh hùng há dễ thẹn trời mây”.

Ngày nay, Dinh Cậu là một địa điểm du khách không thể bỏ lỡ khi đến Phú Quốc. Dinh Cậu chính là biểu tượng niềm tin về sự an lành của cư dân miền biển, làm phong phú hơn tín ngưỡng dân gian của đảo ngọc Phú Quốc. Dinh Cậu đã được UBND tỉnh Kiên Giang xếp hạng Di tích cấp tỉnh, loại hình Danh lam thắng cảnh, vào năm 2012.

Với vị trí mũi đá nhô ra biển, ngay khu vực cửa sông Dương Đông. Khu vực Dinh Cậu hiện nay đã xây dựng 1 ngọn hải đăng để đêm đêm dẫn lối chỉ đường cho những con thuyền rẽ sóng ra khơi dễ dàng đi lại và cập cảng Dương Đông. Điều này càng làm tăng thêm tầm quan trọng và ý nghĩa cao cả của Dinh Cậu. Nó hiển hữu qua bao phong ba bão táp của biển cả như 1 dấu ấn khắc sâu để những con thuyền ra khơi luôn hướng về.