Ở Vũng Tàu, tiệm bánh bông lan trứng muối lâu đời nhất phải kể đến tiệm bánh “Gốc cột điện” (17B, Nguyễn Trường Tộ, phường 2, TP. Vũng Tàu). Bà Nguyễn Thị Xứ – chủ tiệm bánh bông lan “Gốc cột điện” khởi nghiệp từ năm 1968. Sở dĩ quán có tên “kỳ cục” như vậy vì địa điểm bán bánh bông lan ngay gốc cột điện, tại khúc chợ Bến Đình 50 năm trước. Người ta quen giới thiệu cho nhau về tiệm bánh thơm ngon ngay ở gốc cột điện. Rồi lâu dần, nó trở thành điều gì đó, chưa phải là thương hiệu, nhưng ý nghĩa nhiều hơn một cái tên của quán. Hiện nay, con trai bà Nguyễn Thị Xứ – anh Huỳnh Ngọc Duy là người tiếp nối cơ nghiệp mẹ để lại.

Điều đầu tiên anh Duy nghĩ, là phải tìm ra những sản phẩm mới. Và rồi, từ năm 2000, bánh bông lan trứng muối ra đời. Nguyên liệu làm bông lan trứng muối bao gồm: bột mì, đường, muối, bơ thực vật, trứng gà, sữa tươi và thêm chút nước cam. Theo anh Duy, bánh bông lan muốn ngon thì khâu trộn bột phải đều, đạt độ tơi, mềm. Nhưng bí quyết làm nên một chiếc bánh tuyệt hảo lại nằm ở khâu nướng bánh. Bánh bông lan của tiệm được nướng bằng củi gáo dừa (vỏ dừa khô), có độ nóng cao, không độc hại. Khi nướng, nhiệt độ cao làm tan chảy lòng đỏ trứng muối, như dòng nham thạch ngấm vào bột bánh. Vì vậy, khi thưởng thức, mọi người sẽ cảm nhận được một thứ hương vị ngọt ngào, béo ngậy quyện lẫn và tan chảy.

Điều đặc biệt khi đến với tiệm bánh bông lan Gốc cột điện là khách hàng có thể tham quan, trải nghiệm khu vực nướng bánh. Vì sự thú vị đó, cho nên tiệm luôn đông khách. Vào dịp cuối tuần, khách du lịch, người dân địa phương phải xếp hàng chờ đến lượt. Dàn bếp nướng gần 20 lò đỏ lửa hừng hực từ sáng sớm đến tối mịt, người làm không ngơi tay.

Những chiếc bánh nóng hổi mới ra lò ngay lập tức được đóng hộp, mỗi hộp 10 chiếc có giá 25 -30 ngàn đồng. Ngoài ra, tiệm bánh “Gốc cột điện” còn bán nhiều loại bánh bông lan: trứng muối/phô mai (25.000 đồng/hộp), trứng muối/phô mai chà bông (30.000 đồng/hộp), trứng muối phô mai (35.000 đồng/hộp), trứng muối phô mai chà bông/thịt heo Tứ Xuyên (40.000 đồng/hộp).

Chị Trần Thị Nhung (du khách TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Mỗi lần đến Vũng Tàu du lịch tôi đều ghé tiệm để mua bằng được bánh bông lan trứng muối về làm quà cho bạn bè và gia đình. Bánh ngon, tiệm bánh sạch sẽ. Đặc biệt, được tận mắt chứng kiến quy trình làm bánh nên rất an tâm”.

Khách du lịch đến TP.Vũng Tàu thường truyền miệng nhau nhất định phải mua bông lan trứng muối về làm quà. Thế nên, ngoài tiệm bánh bông lan “Gốc cột điện” nhiều tiệm bánh bông lan trứng muối khác như: Ngọc Hiệp (đường Đồ Chiểu), bông lan Thọ gốc vú sữa (Nguyễn Trường Tộ), Bông lan trứng muối Davi (Hoàng Hoa Thám)… lần lượt ra đời đều đắt hàng…

Xem thêm: Đừng quên thưởng thức món Bánh Khọt Vũng Tàu khi về xứ biển này

Bài, ảnh: HOÀNG BÁCH

Báo Bà Rịa – Vũng Tàu

Du khách vẫn quen chọn Vũng Tàu để đổi gió dịp cuối tuần bởi vị trí rất gần TP. HCM. Song ngoài những bãi tắm và quán ăn ngon, Vũng Tàu còn nhiều điểm du lịch thú vị để bạn khám phá.

Thích Ca Phật Đài

Đây là một ngôi chùa nằm trên sườn núi Lớn của thành phố Vũng Tàu. Vẻ đẹp của ngôi chùa kết hợp rất khéo léo giữa kiến trúc tôn giáo và phong cảnh thiên nhiên. Đáng chú ý nhất là ngọn tháp Bát Giác cao 19m và tượng Phật Thích Ca ngồi thiền trên tòa sen xây bên lưng chừng núi, du khách đứng từ xa có thể chiêm ngưỡng được.

Đường đi: Du khách đến Thích Ca Phật Đài theo đường Lê Lợi, rẽ về đường Trần Phú hoặc từ đường Trần Phú – bãi Trước theo đường ven biển đi qua bãi Dâu, tới địa phận Bến Đá là gặp Thích Ca Phật Đài.

Tượng Đức Chúa dang tay

Tượng Chúa Ki-Tô hay Tượng Đức Chúa dang tay đứng trên đỉnh Núi Nhỏ của thành phố Vũng Tàu, được xây từ năm 1974. Bức tượng này cao 32 m, sải tay dài 18,3 m trên độ cao 170 m nhìn ra biển, bên trong có cầu thang 133 bậc lên tận 2 tay của tượng. Bức tượng có thể xem như một phiên bản tương tự tượng chúa dang tay tại thành phố Rio de Janeiro ở Brasil.

Vị trí: Tượng chúa Kitô nằm trên đỉnh núi Nhỏ, thành phố Vũng Tàu.

Bạch Dinh

Năm 1898, Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer đã cho xây Bạch Dinh (Villa Blanche) trên nền pháo đài Phước Thắng nơi từng khai hỏa bắn vào tàu chiến Pháp gần 50 năm trước. Bạch Dinh là một công trình kiến trúc La Mã 3 tầng, cao 19 m, lưng tựa vào Núi Lớn. Tại đây hiện còn lưu giữ 19 khẩu thần công.

Vị trí: Số 10 đường Trần Phú, thành phố Vũng Tàu.

Khu di tích Đình Thắng Tam

Tại khu di tích này, ngoài Ngôi Tiền Hiền và Lăng Ông Nam Hải, miếu Bà Ngũ Hành còn có ngôi miếu Bà, tọa lạc trên một hòn đảo nhỏ, nằm chông chênh, nhô ra trước mặt biển. Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam Vũng Tàu được xem là một trong những sản phẩm du lịch tâm linh của Bà Rịa Vũng Tàu, thu hút đông đảo du khách.

Vị trí: 77A đường Hoàng Hoa Thám, P Thắng Tam, Vũng Tàu.

Niết Bàn Tịnh Xá

Đây là một trong những ngôi chùa đẹp nhất ở Vũng Tàu với những đường nét kiến trúc hiện đại. Chùa “Niết Bàn Tịnh Xá” còn gọi là chùa “Phật Nằm” được xây dựng trên sườn núi Nhỏ, hướng mặt ra biển. Chùa được khởi công xây dựng từ năm 1969 và khánh thành vào năm 1974 bằng tiền quyên góp của đồng bào phật tử. Thượng tọa Thích Thiện Huệ đại diện đứng ra lo toan việc xây dựng. Đây là một trong những ngôi chùa đẹp nhất ở Vũng Tàu với những đường nét kiến trúc hiện đại.

Vị trí: Đường Hạ Long, phường 1, Tp. Vũng Tàu.

Chùa Quan Thế Âm Bồ Tát

Đây là ngôi chùa nhỏ nổi bật với pho tượng phật Bà Quan Âm trắng cao 16m hướng ra biển đứng trên tòa sen, tay cầm bình Cam Lộ, với khuôn mặt hiền hòa, đức độ.

Vị trí: Chùa Quan Thế Âm Bồ Tát nằm trên đường vòng núi Lớn, thành phố Vũng Tàu, cách bãi Dâu 500m.

Linh Sơn Cổ Tự

Tuy không đồ sộ, rộng lớn nhưng Linh Sơn Cổ Tự là ngôi chùa lâu đời nhất ở Vũng Tàu. Trong chánh điện có thờ một tượng Phật cao 1,2m bằng đá thếp vàng được điêu khắc rất khéo léo tạo nên vẻ từ bi và sống động trên nét mặt của đức Phật.

Vị trí: 61 Hoàng Hoa Thám, Vũng Tàu.

Hải Đăng Vũng Tàu

Đến đây, sau khi men theo đường hầm được xây kiên cố trong ngôi nhà hai tầng vốn là nơi cư trú và sinh hoạt của những người gác hải đăng bạn sẽ lên đến đỉnh tháp. Từ đây, bạn có thể thu vào tầm mắt cả thành phố Vũng Tàu ẩn hiện trong sương, các bãi tắm hình lưỡi liềm, núi Minh Đạm xanh ngát. Hay nhìn xuống ngay bên dưới, cả rừng hoa sứ rực sáng làm nổi bật nét kiên cố, vững chãi của toàn bộ cụm tháp.

Vị trí: Nằm trên đỉnh núi Nhỏ, thành phố Vũng Tàu.

Nhà lớn (Đền Ông Trần)

Nhà lớn Long Sơn hay Đền Ông Trần là một quần thể kiến trúc nghệ thuật theo lối cổ, được làm bằng gạch ngói và các loại gỗ quí tọa lạc tại thôn 5, với tổng diện tích khoảng 2 ha, chia thành ba khu: đền thờ; nhà hội, trường học, chợ, nhà bảo tồn Ghe Sấm và khu lăng mộ ông Trần.

Vị trí: Dưới chân núi Dứa, thôn 5, xã Long Sơn, Vũng Tàu.

Bảo tàng vũ khí cổ

Bảo tàng vũ khí cổ (Worldwide Arms Museum) do ông Robert Tay- lor (quốc tịch Anh) và vợ Nguyễn Thị Bông sáng lập. Theo đánh giá của du khách, đây là một trong những bảo tàng đáng xem nhất ở Việt Nam. Mở cửa khai trương từ đầu năm 2012, bảo tàng trưng bày 500 hình nộm kích thước bằng người thật, khoác trên mình những bộ quân phục tuyệt đẹp, đại diện cho hình ảnh chiến binh từ khắp nơi trên thế giới trong nhiều thời kỳ; hơn 1.200 cây súng, 1.000 cây gươm cổ với lịch sử và cả những câu chuyện đi kèm Bảo tàng sở hưu những bộ sưu tập thật sự quý hiếm như cây súng cổ Hà Lan – chỉ có 2 cây như thế trên thế giới.

Vị trí: Số 14 đường Hải Đăng, thành phố Vũng Tàu.

Hòn Bà

Hòn Bà là một hòn đảo nhỏ, dưới chân đảo sóng biển đánh tung bọt trắng xoá rất lên thơ, nằm phía ngoài biển theo đường hạ Long vòng Núi nhỏ, Từ Bãi Trước, qua Bãi Dứa đến mũi Nghinh Phong. Hòn Bà nằm cách chân Núi Nhỏ khoảng 200m. Năm 1881 ông Hồ Quang Minh gốc miền Trung đã bỏ kinh phí ra xây dựng một ngôi miếu nhỏ trên đảo gọi là Miếu Bà.

Khi thủy triều xuống thấp, có thể men theo một lối đá chập trùng để ra đảo. Ngày rằm hay mồng một, bà con thường ra đảo rất đông để thắp hương cầu may tại ngôi miếu nhỏ này.

Vũng Tàu nằm trên bán đảo cùng tên, là tỉnh lỵ của tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu. Nằm nhô hẳn ra khỏi đất liền như một dải đất có chiều dài khoảng 14km và chiều rộng khoảng 6km. Từ nơi đây, người ta có thể nhìn biển Đông cả khi trời mọc lẫn lúc hoàng hôn.

Là một thành phố ven biển, có bờ biển trải dài 20km Vũng Tàu trở thành nơi du lịch nổi tiếng với du khách trong và ngoài nước.

Bên cạnh đó Vũng Tàu còn là miền đất có truyền thống văn hóa lịch sử lâu đời với những di tích mang đậm dấu ấn của những thời kỳ lịch sử.Hiện toàn tỉnh có 29 khu di tích được xếp hạng cấp quốc gia.

Vũng Tàu là một thành phố ven biển nên nơi đây có những bãi biển lý tưởng để du khách nghỉ mát và tắm biển. Bãi Sau là một trong nhứng bãi biển đẹp của Việt Nam còn có tên gọi là Thùy Vân(Thùy Dương). Nằm phía Nam Vũng Tàu kéo dài từ chân Núi Nhỏ chạy dài gần 10km đến Cửa Lấp, bãi cát dài phẳng, nước biển sạch, trong xanh, sóng lớn. Mặt trước là biển Đông, phía sau là những đồi cát trắng và rừng phi lao ngút ngàn. Du khách sẽ có được những cảm giác thoải mái khi đắm mình trong dòng nước mát rượi của bãi Sau, tận hưởng không khí trong lành, thoáng mát. Ở bãi Sau còn có khu rừng dương một cánh rừng rộng lớn với những cây phi lao cổ thụ phía dưới rừng thấp thoáng những những nhà nghỉ bằng gỗ theo kiểu nhà rông Tây Nguyên với đầy đủ tiện nghi hiện đại mà dân dã.

Gần đó là bãi Trước còn gọi là bãi Tầm Dương, nước biển không sạch bằng bãi Sau vì thế mà hầu như du khách thường tập trung ở bãi Sau để tắm. Nhưng ở bãi Trước này du khách sẽ tìm được cái cảm giác khó quên và lãng mạng đó là được ngắn hoàng hôn vào lúc xế chiều và bình minh vào buổi sớm mai. Dọc theo bờ biển là những hàng dừa (chính vì vậy mà trước đây nơi này còn có tên gọi là vịnh Hàng Dừa) bên dưới là khu công viên đầy hoa dành cho du khách bộ hành bên cạnh tiếng sóng vỗ dào dạt. Đêm đến, dọc bên đường Trần Phú, Quang Trung rực sáng với hệ thống đèn cao áp, những quán café tỏa sáng muôn ánh đèn đủ màu sắc.

Một bãi Sau với nét đẹp dịu dàng và rực rỡ, một bãi Trước lộng lẫy, và Vũng Tàu còn có bãi Dâu yên bình. Bãi này nhiều ghềnh đá thơ mộng và kín gió, hai đầu bãi có nhiều mỏm đá lớn nhô ra biển, sau lưng bãi là địa hình lòng chảo được cây cối um tùm bao bọc tựa triền núi lớn, chân núi dốc đứng và ăn sát ra biển. Đến bãi Dâu không khí ồn ào, náo nhiệt tách rời hẳn và mang lại cho du khách cái cảm giác thanh bình.

Núi lớn là một trong hai ngọn núi đẹp, tọa lạc về phía Bắc của thành phố Vũng Tàu, nằm sát biển còn có tên gọi là Tương Kỳ.Dọc đường đi trên núi có nhiều thắng cảnh đẹp như Bạch Dinh, Thích Ca Phật Đài, tượng Đức Mẹ, tượng Phật Bà Quan Âm,…Du khách có thể leo lên đến tận đỉnh Núi Lớn để tận hưởng không khí trong lành, mát lạnh, và ngắm toàn cảnh thành phố Vũng Tàu theo con đường uốn lượn quanh thành phố phía nam. Ngoài ra, còn có mũi Đá trước tòa Bạch Dinh, mũi đá Cao Trang ở đầu đường vòng Núi Lớn buổi chiều du khách đến đây dạo chơi thì còn gì bằng!

Trái ngược với Núi Lớn, Núi Nhỏ tọa lạc về phía Nam của thành phố và có tên gọi khác là Tao Phùng. Phía dưới chân núi là con đường ven biển với nhiều khách sạn, nhà hàng, quán café,…Lên đỉnh Núi Nhỏ, du khách có dịp chiêm ngưỡng tượng Đức Chúa giang tay cao 32m là tượng Chúa cao nhất thế giới. Thú vị hơn nữa, khi leo lên đỉnh núi, du khách còn được thưởng ngoạn một công trình kiến trúc đặc sắc đó là ngọn Hải Đăng. Bên trong có cầu thang xoắn ốc lên gần tới đỉnh và có lối dẫn ra ban công bên ngoài quan sát toàn cảnh Vũng Tàu.

Cuối Núi Nhỏ về phía Nam là ngọn núi Nghinh Phong ôm lấy bãi Vọng Nguyệt phía Đông và bãi Dứa hướng Tây, gió thổi quanh năm. Tiếp tục đi một khoảng không xa lắm từ Nghinh Phong, du khách bắt gặp Hòn Bà- một bãi đá lởm chởm làm cầu. Khi nước ròng ha thấp du khách có thể đi bộ ra đây chơi. Trên đường vòng Núi Nhỏ chạy từ bãi Trước qua bãi Ô Quắn, bãi Dứa, đến Nghinh Phong và ra bãi Sau dài 6km. Hai bên đường có nhiều điểm hấp dẫn thu hút nhiều du khách như Niết Bàn Tịnh Xá, tượng Chúa Kitô,…

Ngoài hai ngọn Núi Lớn và Núi Nhỏ, ở Vũng Tàu còn có ngọn núi nữa cũng thu hút nhiều du khách đến đây đó là Núi Dinh nằm ngay trên địa bàn huyện Tân Thành. Nơi đây là một quần thể cây xanh, am,chùa, miếu, cốc và núi non. Ẩn hiện theo sườn núi là những ngôi chùa Hang, chùa Đại Tùng Lâm, chùa Tây Phương,..mang nhiều giá trị về mặt tôn giáo. Và bắt nguồn từ ngọn núi này là con sông Dinh lớn nhất Vũng Tàu, chảy qua Phước Lễ xuôi theo hướng Tây Bắc dài 11km, chỗ rộng nhất 1000km, chỗ hẹp cũng 300m, nơi sâu nhất là 25m.

Nằm song song với bãi biển chạy từ chân Núi Nhỏ đến Cửa Lấp dài khoảng 10km là dãy đồi cát cao từ 4m đến 12m. Cũng nhờ vào đòi cát này mà những luồng gió lớn từ biển Đông thổi vào không gây nhiều thiệt hại cho nơi đây.

Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu-Phước Bửu là khu rừng nguyên sinh ven biển duy nhất còn nguyên vẹn của Việt Nam tọa lạc tại Xuyên Mộc-Bà Rịa-Vũng Tàu. Địa hình nơi đây tương đối bằng phẳng cho nên cũng rất thuận lợi với khách tham quan. Ở phía tây có một ngọn núi cao từ 100 đến 150m và những ngọn đồi thoai thoải xen lẫn với những bàu nước ngọt tư nhiên. Vào đây, du khách còn khám phá được thảm thực vật đa dạng, thế giới động vật phong phú nhiều loài động vật quý hiếm. Giữa rừng xanh ngút ngàn là một bàu nước nóng với hơn 70 điểm phun nước ngọt tự nhiên và nhiều hồ nước ngọt hoang sơ như hồ Tràm, hồ Cốc, hồ Linh, bàu Nhám,…

Khi đến đây, du khách cũng sẽ được tham gia lễ hội Nghinh Cô diễn ra hằng năm vào ngày 12 tháng 2 âm lịch tại thị trấn Long Hải. Lễ cầu an diễn ra trong chính điện vào đêm hôm trước và lễ rước vào sáng 12 trên hàng chục chiếc ghe thuyền trang hoàng lộng lẫy để cầu trời yên bể lặn, tôm cá đầy khoang. Trong lễ hội có nhiều đội múa lân, dàn nhạc đến góp vui và có rất đông người tham gia.

Không những có Lễ hội Nghinh Cô mà còn có lễ hội Nghinh Ông diễn ra tại Lăng Cá Ông trên đường Hoàng Hoa Thám vào ngày 16-18 âm lịch. Sau nghi lễ du khách sẽ được thưởng thức hát bội, hát bá chạo, xem biểu diễn võ thuật rất vui.

Bạch Dinh được dùng làm nơi nghĩ dưỡng và hội họp cho toàn quyền Pháp ở Đông Dương và quan chức cấp cao của chính quyền Sài Gòn sau này. Đây cũng chính là nơi giam lỏng vua Thành Thái (từ 1909-1910), một vị vua có tư tưởng yêu nước, chống lại ách đô hộ của thực dân Pháp.

Sơ lược về tòa Bạch Dinh Vũng Tàu

Được tọa lạc ở vị trí cao ráo cách mực nước biển gần 30m, từ tiền sảnh Bạch Dinh nhìn xuống, du khách sẽ có cảm giác như đang ở tầng lầu của một tòa cao ốc xây dựng trên mặt nước biển, có thể phóng tầm mắt bao quát cả trung tâm thành phố Vũng Tàu. Có hai lối lên Bạch Dinh: Một đường uốn quanh chạy dưới rừng cây giá tỵ dành cho xe hơi lên tới tiền sảnh. Một đường đi bộ qua 146 bậc tam cấp cổ xưa, kín đáo nằm giữa hai hàng sứ cao niên. Bạch Dinh với lối kiến trúc Châu Âu cuối thế kỷ 19, cao 19m, rộng 15 m, dài 28 m, gồm 3 tầng: Tầng hầm làm nơi nấu nướng; tầng trệt vừa làm nơi khánh tiết vừa dùng bày trí một số hiện vật cổ xưa như: Song bình bách điểu chầu phụng, bộ tràng kỷ hoàng gia có niên đại Khải Định (1921), cặp ngà voi châu phi dài 170cm… Tầng lầu thoáng hơn dành cho việc nghĩ dưỡng. Nhưng có lẽ ấn tượng hơn cả là 8 bức chân dung tạc các vị thần Hy Lạp thời cổ đại, từ gương mặt, mắt mũi đến sắc thái đều biểu hiện rõ ràng, sắc nét và tinh tế. Trải qua hơn thế kỷ, với bao biến đổi của thời gian, Bạch Dinh vẫn giữ nguyên tính sang trọng, hài hòa và uy nghiêm hiếm thấy.

Từ năm 1991 đến nay một phần của Bạch Dinh được dùng làm bảo tàng, trưng bày 8.000 hiện vật độc bản nằm trong bộ sưu tập cổ vật gốm sứ có niên hiệu Khang Hy (TK 17) được trục vớt từ “kho báu Hòn Cau”. Các nhà khảo cổ cho biết số cổ vật này nằm dưới đáy biển gần 300 năm, tính đến thời điểm trục vớt nhưng vẫn giữ được màu men tuyệt đẹp. Nếu đem so với những bộ sưu tập khác được trục vớt trong vùng biển Cù Lao Chàm, Cà Mau, Bình Thuận… bộ sư tập cổ vật Hòn Cau vẫn luôn được đánh giá là bộ sưu tập đẹp nhất.

Bạch Dinh không chỉ làm mê mẫn toàn quyền Pháp ở Đông Dương Paul Doumer, các quan chức cấp cao của chính quyền Sài Gòn lúc bấy giờ mà cho đến thời điểm hiện tại thì đây cũng là một trong số rất nhiều địa điểm tham quan của Vũng Tàu, thu hút được đông đảo khách du lịch đến tìm hiểu về lịch sử và tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên.

Dinh thự trắng nguy nga của Toàn quyền Đông Dương

Bạch Dinh tọa lạc tại số 6, Trần Phú, phường 1, TP. Vũng Tàu. Tòa nhà còn có tên gọi khác là Dinh Ông Thượng, khi vào năm 1907, thực dân Pháp đã bí mật đưa gia đình cựu Hoàng đế Thành Thái (Nguyễn Phúc Bửu Lân) từ thành Phú Xuân (Huế) an trí tại đây, trước khi bị đày sang đảo Réunion (thuộc địa của Pháp ở châu Phi) năm 1919.

Sau khi chiếm được quyền cai trị Đông Dương, chính quyền thực dân Pháp đã cho xây dựng một dinh thự dùng làm nơi nghỉ mát cho các Toàn quyền Đông Dương tại Vũng Tàu. Đề án do viên Toàn quyền Paul Doumer phê chuẩn và là người đặt tên cho dinh thự này là Villa Blanche, theo tên của con gái ông là Blanche Richel Doumer. Công trình được khởi công vào năm 1898, đến năm 1902 thì hoàn thành. Do màu sơn bên ngoài cũng như tên gọi Villa Blanche nên người Việt quen gọi dinh thự này là Bạch Dinh. Tuy nhiên, viên Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer (1898-1902) sau khi dự lễ cắt băng khánh thành, phải trở về nước Pháp tranh cử Tổng thống.

Tòa nhà nằm ở độ cao 27 m (so với mặt nước biển), tường xây bằng gạch, sơn màu trắng, mái lợp ngói đỏ, gồm 5 gian… Từ bên ngoài nhìn vào tòa nhà trông rất thanh thoát, mềm mại với các ô cửa lớn, cửa sổ đều có vòm hình cánh cung. Xung quanh tầng lầu có một dải băng hoa văn trang trí hình phụ nữ châu Âu, chim công, hoa lá… được ghép mỹ thuật, sinh động bằng sứ men màu…giữa khoảng tường 3 mặt của tầng lầu được bài trí thêm 8 pho tượng bán thân mang phong cách cổ điển Hy-La…

Tòa dinh thự cao 19m gồm 3 tầng (hầm, trệt, lầu). Tầng hầm dùng để chứa rượu, nấu ăn, tầng trệt làm phòng tiếp khách, tầng lầu có 5 phòng ngủ, mỗi phòng đều có nhà vệ sinh, phòng tắm riêng biệt. Từ tầng trệt lên tầng lầu có 2 cầu thang bằng gỗ, một dành cho chủ nhà và khách, một dành cho người phục vụ. Hiện nay tầng trệt của tòa nhà đang sử dụng trưng bày: cặp ngà voi, bộ tượng tam đa (Phúc-Lộc-Thọ) bằng sứ men màu ngũ thái, cặp song bình Bách điểu được chế tác vào đời vua Càn Long, Nhà Thanh, Trung Hoa, thế kỷ XVIII và bộ bàn ghế chế tác vào năm 1921, cùng với bộ sưu tập cổ vật gốm sứ Hòn Cau với nhiều loại hình phong phú, được trục vớt từ vùng biển Hòn Cau, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, có niên đại vào cuối thế kỷ XVII, đời Khang Hy, nhà Thanh, Trung Hoa, cách đây hơn 300 năm… Tại tầng lầu du khách ghé tham quan một số phòng ngủ. Các phòng đều thiết kế rộng rãi, thoáng mát, có hành lang thông thoáng nên luôn tràn ngập gió và ánh sáng. Từ đây du khách có thể ngắm nhìn toàn bộ khu vực Bãi Trước, từ cửa sổ mặt tiền du khách có thể thấy toàn bộ khu vực vịnh Ghềnh Rái, nơi cửa ngõ nối liền cảng Vũng Tàu và sông Sài Gòn (thành phố Hồ Chí Minh). Ở cửa sổ phía sau du khách ngắm nhìn vườn hoa sứ ngũ sắc, xa xa là cánh rừng giá tỵ cổ thụ…đẹp nhất vào cuối mùa khô, cả cánh rừng rụng hết lá, thân cây đứng thẳng cao vút, ngả màu trắng bạc, du khách ngỡ ngàng như lạc đến miền xa thẳm cuối thu của xứ sở châu Âu, vùng biên giới Pháp, Ý – nơi chôn rau cắt rốn của Paul Doumer… Trong một số bài báo của người Pháp năm 1902 đã viết về Bạch Dinh như sau: “Ở chân ngọn núi phía bắc, biệt thự cùa toàn quyền Đông Dương được xây dựng trên độ cao hơn 20m mà xưa kia là một lực lượng An Nam bảo vệ, tọa lạc giữa ghềnh biển và nổi bật trắng toát lên nền tối sẫm của khu rừng. Trên sườn núi toàn là cây cối bao quanh, người ta chia cắt thành những lối đi từ khu vườn mà nhánh đường cuối cùng mất hút vào trong núi, trong khi mặt bằng ban đầu đã biến thành những thảm cỏ xanh. Một dãy cầu thang mỹ thuật, từ trên vườn vịn xuống nối liền dinh thự với ngôi nhà có dáng dấp nhí nhảnh là nơi đặt phòng làm việc của toàn quyền”.

Sau khi tham quan dinh thự du khách thả bộ men theo con đường ven chân núi, dưới hàng sứ và tán rừng giá tỵ cổ thụ ngắm nhìn những bức tường dài hàng trăm mét, xếp bằng đá tảng do tù nhân (là những chiến sĩ yêu nước tham gia cuộc khởi nghĩa Trương Định) lao động khổ sai khai thác dưới sự cai quản hà khắc và tàn bạo của thực dân Pháp.

Trải qua hơn một thế kỷ Bạch Dinh vẫn hiện diện vẻ tráng lệ, mang kiểu dáng kiến trúc của châu Âu cuối thế kỷ XIX và hiện nay đang được bảo tồn, gìn giữ… trong hệ thống di sản văn hóa của tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu.

Nơi chôn giấu niềm riêng của cựu hoàng Thành Thái

Sau khi tham quan Bạch Dinh, du khách đi theo con đường sát chân Núi Lớn về phía Bắc là đến nhà bát giác nơi có tấm bia khắc bài thơ “Sầu tây bể Cấp” của cựu Hoàng Thượng Thành Thái viết vào năm 1907 khi bị thực dân Pháp an trí.

Thành Thái họ tên là Nguyễn Phúc Bửu Lân, húy là Phúc Chiêu, vị vua thứ 13 của triều Nguyễn, là con thứ 7 của vua Dục Đức, mẹ là Phan Thị Điểu (tức Từ Minh Huệ hoàng hậu), cháu ngoại Phụ chánh đại thần Phan Đình Bình. Vua Thành Thái sinh ngày 22/2 năm Kỷ Mão (14/3/1879), dưới triều Tự Đức thứ 32 (1879). Khi vua Dục Đức còn sống, ông theo cha ở tại Thái Y viện giảng đường Huế, đến lúc vua Dục Đức bị thảm sát trong tù, ông theo mẹ về sống ở quê ngoại (huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên).

Năm Mậu Tý (1888) tình hình xã hội ở Huế tạm lắng dịu, ông theo mẹ ra sống ở ngoại thành. Từ đây ông đã tiếp xúc với bà con lao động, chia sẻ gian khổ với những người nghèo trong cảnh nước mất, nhà tan vì thế khi làm vua, Thành Thái đã sớm ý thức về quốc sự. Năm vua Đồng Khánh qua đời, ông lên ngôi nhằm ngày mùng 2 tháng Giêng năm Kỷ sửu (1/2/1889) niên hiệu Thành Thái, lúc đó nhà vua mới được 10 tuổi, được các quan đại thần Lê Trinh, Đinh Nho Quan, Tạ Thúc Bình… thay nhau dạy dỗ.

Vua Thành Thái rất thương dân, thường hay vi hành để được gần dân chúng, để hiểu được sự đau khổ của dân một nước nô lệ. Khâm sứ Pháp và quần thần Nam triều bù nhìn rất muốn truất ngôi của Thành Thái vì không chịu nghe theo mọi sắp đặt của chúng. Ngày 29/7/1907 Lê-véc-nơ đã thẳng thừng tuyên bố: “Nhà vua không thành thật cộng tác với chính quyền bảo hộ thì mọi việc đều do Hội đồng Thượng thư tự quyết đoán. Nhà vua sẽ hết quyền hành và không ra khỏi Đại Nội dành riêng cho nhà vua”. Ngày 3/9/1907 triều thần theo lệnh của Pháp vào điện Càn Thành dâng vua dự thảo chiếu thoái vị với lý do sức khoẻ không đảm bảo, xin tự nguyện thoái vị. Sau đó thực dân Pháp đem đi an trí ở Vũng Tàu rồi lưu đày sang đảo Rê-uy-ni-ông (Réunion, châu Phi thuộc địa Pháp). Cựu hoàng Thành Thái bị đưa vào Sài Gòn ngày 12/9/1907 nhưng mãi đến ngày 23/10/1907 mới xuống Cấp (Vũng Tàu). Cùng đi có 4 bà vợ và 10 người con nhưng chính quyền bảo hộ chỉ cấp cho gia đình cựu hoàng thượng một số tiền là 30.000 quan một năm. Ngày 3/11/1916 thực dân Pháp bí mật tổ chức một chuyến tàu thủy đưa cựu hoàng Thành Thái cùng con là Duy Tân và cả gia đình sang đày tại đảo Rê-uy- ni-ông.

Thời gian ở Bạch Dinh trước cảnh cá chậu chim lồng, núi non ngăn cách, biển cả gào thét quanh năm, cựu hoàng Thành Thái động lòng xúc cảm viết lên những dòng thơ đầy xúc cảm như sau:

“Sống thừa nào có biết hôm nay

Nhìn thấy non sông đất nước này

Sừng ngựa chưa quên câu chuyện cũ

Ruột tằm đòi đoạn mối sầu tây

Thành Xuân nghìn dặm mây mù mịt

Bể Cấp bốn bề sóng bổ vây

Tiếng súng ngày đêm như khúc nhạc

Dẫu cho sắt đá cũng chau mày!”

Bài thơ Đường luật câu 1, 2 giới thiệu về hoàn cảnh của tác giả trong tâm trạng đau đáu về nỗi đau bị thực dân Pháp đã xâm lược: “Sống thừa nào có biết hôm nay. Nhìn thấy non sông đất nước này”. Câu 3 và 4 nói về nỗi niềm đau xót về quê, đất nước: “Sừng ngựa chưa quên câu chuyện cũ”. Biết âm mưu của thực dân Pháp sẽ đem đi an trí ở châu Phi, trước mắt là Vũng Tàu, không biết ngày mai rồi sẽ ra sao? Từ trong sâu thẳm cựu hoàng thượng hy vọng rồi một ngày nào đó sẽ trở về với cố hương như câu chuyện có hậu về sừng ngựa của Thái tử Đan thuở nào. Câu 4: “Ruột tằm đòi đoạn mối sầu tây”, nói về tâm trạng yêu nước mà phải chịu cảnh lưu biệt, tác giả đã dùng chữ đồng âm “sầu tây” với hai nghĩa khác nhau: Sầu tây nỗi buồn riêng tư nhưng còn có nghĩa là nỗi đau buồn vì thực dân Pháp (ở trời Tây) cướp nước ta. Câu 5, 6: “Thành Xuân nghìn dặm mây mù mịt/Bể Cấp bốn bề sóng bổ vây”. Tỏ lòng thương nhớ trăn trở khôn nguôi về xứ Huế, một mình vò võ nơi chân trời, góc biển. “Tiếng súng ngày đêm như khúc nhạc”, so sánh ví von mang phong cách trào lộng, xen lẫn nỗi niềm xót xa, oán hận: “Dẫu cho sắt đá cũng chau mày!” bày tỏ nỗi niềm đau khổ vì sự uất hận của một cựu hoàng thượng có tinh thần yêu nước, thương dân, có óc canh tân… mà phải chịu sống trong cảnh lưu đày nhìn giang sơn chìm đắm trong nô lệ.

“Sầu tây bể Cấp” một bài thơ của cựu hoàng Thành Thái thể hiện tư tưởng tiến bộ, tinh thần yêu nước, bất hợp tác với thực dân Pháp như lời động viên nhân dân Việt Nam tiếp tục kề vai sát cánh đứng lên tham gia các phong trào đấu tranh có tư tưởng tiến bộ chống thực dân Pháp lúc bấy giờ: Duy Tân, chống sưu cao thuế nặng ở miền Trung…