Cua xe tăng Côn Đảo – loài cua cạn lớn nhất Việt Nam

Cua xe tăng trên đảo Bảy Cạnh

Tại Việt Nam, rừng ngập mặn thuộc Vườn quốc gia Côn Đảo là nơi duy nhất cua xe tăng sinh sống. Khi trưởng thành, loài cua này có mai dài hơn 10 cm, trọng lượng lên tới 1 kg.

Trên thế giới, cua xe tăng phân bố rất nhiều nơi, tuy nhiên tại Việt Nam, chỉ có rừng ngập mặn thuộc Vườn quốc gia Côn Đảo là nơi duy nhất cua xe tăng sinh sống.

Cua xe tăng là một loài cua cạn khổng lồ thuộc họ Geocarcinidae. Chúng cũng là loài cua cạn lớn nhất tại Việt Nam và bán đảo Đông Dương hiện nay. Cua xe tăng chỉ sinh sống tại khu vực rừng ngập mặn ở Côn Đảo mà không thể sống ở các vùng rừng ngập mặn khác như Cần Giờ, Cà Mau…

Hang cua xe tăng

Khi trưởng thành, loài cua này có mai dài hơn 10 cm, trọng lượng lên tới 1 kg. Cua xe tăng là loài ăn tạp, đôi càng chắc khoẻ (càng phải to, càng trái nhỏ) đủ sức xé lá và ăn các loài thực vật, các gai trên mai cũng đã tiêu biến hoàn toàn, thích nghi với đời sống trong hang. Hang cua xe tăng có thể sâu đến 2m với đường kính hang 8 – 12 cm.

Cua xe tăng ở Côn Đảo có bản tính nhát người, vừa bò nhanh vừa nấp kỹ nên bắt chúng rất khó. Mặc dù sống trong hang ở trên cạn tại các bãi cát, vùng chân triều hoặc sình pha đá trên mực nước triều, nhưng cua xe tăng phải ra biển Côn Đảo để đẻ trứng vì nhiệt độ nước biển Côn Đảo ổn định và giàu thức ăn, thích hợp cho ấu trùng phát triển.

Vòng đời của ấu trùng trải qua năm giai đoạn. Giai đoạn đầu kéo dài 22 – 25 ngày, sau đó chuyển qua giai đoạn ấu trùng mắt to. Lúc này chúng trôi nổi dưới đại dương cho đến khi hình thái bên ngoài phát triển giống với cua xe tăng trưởng thành. Tuy nhiên, kích cỡ lúc này chỉ vài milimet. Sau đó, cua xe tăng con sẽ tìm đường trở về nguồn nơi tổ tiên chúng sống.

Trên thế giới, cua xe tăng phân bố rất rộng: châu Phi và biển Inđô – Thái Bình Dương, kể cả đảo Fiji. Dân đảo Fiji đã đưa hình loài cua quý hiếm này vào tem thư của đảo quốc. Loài cua xe tăng phân bố rộng nhờ các giai đoạn ấu trùng của loài này chu du trong các vùng nước ấm của đại dương, bị gió dạt sóng xô rồi bằng cách nào đó các cua non lại trở về nguồn.

Ở Việt Nam, duy nhất có vườn quốc gia Côn Đảo, khu vực rừng ngập mặn là có loài cua này. Tuy nhiên lý do vì sao cua xe tăng có thể sống ở vùng ngập mặn Côn Đảo mà không thể sống ở các vùng rừng ngập mặn khác như Cần Giờ, Cà Mau… vẫn là điều khó lý giải.

Giai thoại về cái giếng cổ ở Vũng Tàu

Mieu-ba-gieng-ngu-Bai-Dau

Tọa lạc trên triền Núi Lớn (90, Trần Phú, phường 5, TP. Vũng Tàu) là một ngôi miếu có tên gọi Giếng Ngự, bởi trong miếu có 1 cái giếng cổ, chứa đựng những giai thoại ly kỳ.

Theo những giai thoại được lưu truyền trong dân gian về Miếu bà Giếng Ngự (còn gọi là Giếng Gia Long), đây là nơi vua Gia Long từng đến. Truyền thuyết kể rằng, trong khi trốn chạy sự truy sát của vua Quang Trung, quan quân nhà Nguyễn đã đặt chân đến vùng núi này. Đến đây, chủ tớ cùng khát khô cả họng, nhưng không tìm ra dòng nước ngọt nào bởi bốn bề toàn là biển cả. Nhà vua bèn cắm thanh gươm xuống đất và khấn rằng, nếu ông còn “chân mệnh thiên tử” thì sẽ mang nước ngọt tới. Lát sau, xung quanh thanh gươm rỉ ra nước ngọt. Ông và quân lính vui mừng khôn xiết, vội đào quanh thanh gươm tạo thành một cái giếng lấy nước uống…

Từ đó, người xưa đồn rằng, uống nước giếng này có thể giúp con trai, con gái xinh đẹp, tài năng như công chúa, hoàng tử. Người xưa còn tin rằng, nước giếng giúp chữa lành nhiều chứng bệnh, giúp đẹp da, đẹp tóc. Trải qua hàng trăm năm, đến nay nhiều khách thập phương và người dân địa phương vẫn tìm đến để cầu an, xin nước giếng về tắm, gội cầu mong sức khỏe, bệnh tật tan biến.

Những người địa phương có gia đình sống nhiều đời ở đây cho biết, chiếc giếng cổ này không dưới 100 năm, ước khoảng vào năm 1788. Bà Nguyễn Thị Thúy Phượng (65 tuổi), cai quản ngôi miếu này kể, năm 1935, ông Hai Thiệu là ông nội của bà cùng một số người dân trong vùng lên núi đốn củi đã phát hiện ra cái am nhỏ có bức tranh vẽ thờ 5 Bà chúa của vùng đất này. Kế bên là cái giếng như giai thoại kể trên. Sau đó, ông đã xây dựng lại am thành miếu và đặt tên là Miếu bà Giếng Ngự. Từ đó đến nay, ngôi miếu được các thế hệ trong gia đình ông Hai Thiệu trông giữ và chăm sóc.

Lễ tại Miếu bà Giếng Ngự Bãi Dâu

Với những giai thoại kỳ bí, ngôi miếu thu hút khá đông khách thập phương và người dân địa phương đến thăm viếng, cầu phúc lành. Bà Trần Thị Vân (65 tuổi, ở phường 5), cho hay: “Từ nhỏ, tôi đã nghe người dân trong vùng kể về sự linh thiêng của ngôi miếu và chiếc giếng này. Tuần nào tôi cũng lên đây để cầu phúc, cầu sức khỏe, an lành cho cả gia đình và xin nước giếng về ngâm chân với ước mong khỏe mạnh”.

Có một thời gian, nhiều người dân, du khách lấy nước giếng để tắm giặt khiến cho nguồn nước dần mất đi tính linh thiêng và gây nên cảnh lộn xộn, phản cảm. Để bảo vệ nguồn nước giếng, gia đình bà Phượng đã xây lại giếng, hằng ngày múc nước lên đóng vào từng chai nhỏ cho khách hành hương mang về. Chiếc giếng có miệng khoảng 80cm, độ sâu chừng 3-4m, nhưng quanh năm có nước và rất ngọt, mát. Năm 2019, ngôi miếu đã được sửa sang, tu bổ khang trang từ nguồn đóng góp của bá tánh.

Hiện nay, ngôi miếu có khu thờ 5 Bà chúa. Tục thờ 5 Bà xuất phát từ tín ngưỡng thờ mẫu, là 5 vị thánh mẫu cai quản, bảo trợ vùng núi này. Ngoài ra, miếu còn có các quần thể thờ tự: các vị thần núi, vua Gia Long, phật bà Quan âm, ngũ hổ, Giếng Ngự.

Vào ngày 16/3 âm lịch hằng năm, tại miếu diễn ra lễ cúng Bà. Trong ngày này, gia đình bà Phượng thường tổ chức cúng 7 mâm gồm: mâm vàng, mâm bạc và 5 mâm ngũ sắc tượng trưng cho 5 Bà. Các mâm cúng đều là thực phẩm chay, hoa quả, cau trầu… Nghi thức cúng theo phong tục thờ mẫu gồm có lễ đội mâm và dâng mâm lên Bà.

Bài: MINH THIÊN

Báo Bà Rịa – Vũng Tàu

Nức tiếng khô cá chỉ vàng Vũng Tàu

Khô cá chỉ vàng Vũng Tàu

Khô cá chỉ vàng là sản phẩm ẩm thực nổi tiếng của tỉnh BR-VT. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh hàng chục cơ sở sản xuất khô cá chỉ vàng, trong đó tập trung nhiều nhất tại xã Phước Tỉnh (huyện Long Điền).

Cá chỉ vàng tên khoa học là Selaroides leptolepis, là loài cá nước mặn, ăn nổi gần bờ, phân bố ở Ấn Độ Dương và Tây Nam Thái Bình Dương. Cá chỉ vàng là hải sản có giá trị kinh tế cao, là nguyên liệu để chế biến thành nhiều món ăn ngon, đặc biệt hơn cả là món cá khô.

Hình dáng cá chỉ vàng khá đẹp, thân cá hình thoi, dẹt, đầu hình tam giác, hàm trên hơi thụt vào so với hàm dưới, dọc 2 bên thân có sọc vàng óng ánh chạy thẳng từ sau mắt đến gần đuôi. Lưng cá màu xanh xám và phơn phớt hồng. Bụng cá màu trắng bạc, trên mang cá có chấm đen. Vây và đuôi cá màu vàng, đầu hơi nhọn. Kích cỡ khi cá trưởng thành dài từ 65 đến 155mm. Thịt cá chỉ vàng tươi thơm ngon, ngọt, pha lẫn vị chua thanh.

Cá chỉ vàng tươi xẻ

Cá chỉ vàng tươi có thể chế biến thành nhiều món ăn đặc sắc như: cá chỉ vàng nướng, cá chỉ vàng kho tương gừng, cá chỉ vàng hấp quýt, rim chua ngọt, rim sa tế, cá chỉ vàng xào mắm nêm… Nhưng ngon và nổi tiếng hơn cả là khô cá chỉ vàng.

Để chế biến cá chỉ vàng tươi thành khô cá chỉ vàng phải qua nhiều công đoạn. Bước đầu tiên, đem rửa sạch cá khi vừa đánh bắt từ biển trở về. Khi cá ráo nước, ướp cá với muối, đường, bột ngọt, gia vị… rồi đem ủ khoảng hơn một ngày để gia vị thấm vào từng thớ thịt bên trong con cá. Công đoạn cuối cùng là phơi nắng, sấy khô, đóng gói để thành sản phẩm khô cá chỉ vàng, có thể sử dụng lâu dài.

Khô cá chỉ vàng là món ăn giàu dinh dưỡng, nhiều khoáng chất, giá cả rẻ hơn nhiều so với các loại hải sản khô như tôm, mực… nên được nhiều khách hàng ưa chuộng.

Cách chế biến khô cá chỉ vàng thành món ăn trong các bữa tiệc cũng rất đơn giản. Thông dụng nhất là cá chỉ vàng nướng, chấm tương ớt, đây là món nhậu khoái khẩu khi lai rai với vài ly rượu, bia. Khô cá chỉ vàng cũng có thể nướng bằng cồn như nướng mực khô. Cách nướng này vừa nhanh, vừa giữ được hương vị thơm ngọt tự nhiên của cá. Ngoài ra, khô cá chỉ vàng còn được chế biến thành nhiều món khác như, khô cá chỉ vàng chiên, khô cá chỉ vàng rim me…

Hiện nay trên địa bàn tỉnh BR-VT có nhiều cơ sở chế biến khô cá chỉ vàng, nhưng tập trung nhiều nhất ở xã Phước Tỉnh (huyện Long Điền). Theo lời bà Nguyễn Thị Nhung, chủ một đại lý hải sản ở Bến Đình, TP. Vũng Tàu, cá chỉ vàng ở Phước Tỉnh cung cấp cho hầu hết các đại lý hải sản lớn trên toàn tỉnh và nhiều đại lý ở TP. Hồ Chí Minh cũng như một số tỉnh miền Bắc.

Có thể kể đến một số cơ sở chế biến khô cá chỉ vàng nổi tiếng trên địa bàn tỉnh như: Cơ sở Nga Sơn (ấp Phước Thái, xã Phước Tỉnh). Cơ sở này có hơn 20 năm làm nghề, mỗi tháng cung cấp khoảng 3 tấn khô cá chỉ vàng cho thị trường trong và ngoài tỉnh. Tại cơ sở này, khô cá chỉ vàng được sản xuất theo quy trình sạch, khép kín, từ khâu nhập nguyên liệu cho đến khâu thành phẩm. Nguyên liệu cá tươi được nhập về từ các tàu ghe đánh bắt hải sản, có chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm. Về đến nơi chế biến, công nhân dùng giấy quỳ thử lượng urê để đảm bảo cá tươi, không bị ướp hóa chất trong quá trình vận chuyển. Chỉ những nguyên liệu cá chỉ vàng đạt chuẩn mới được đưa vào khu sơ chế. Hay như Công ty CP Chế biến Xuất nhập khẩu thủy sản (Baseafood) chuyên sản xuất, chế biến và cung cấp các mặt hàng thủy hải sản đạt tiêu chuẩn châu Âu cũng là một nhà chế biến khô cá chỉ vàng nổi tiếng.

TRẦN BÌNH

Báo Bà Rịa – Vũng Tàu

Bãi tắm Long Cung Vũng Tàu

Tam-tam-Long-Cung-Vung-Tau

Nhắc đến Vũng Tàu khách du lịch nghĩ ngay đến Bãi Trước, Bãi Sau, Bãi Dứa chứ rất ít du khách biết đến bãi tắm Long Cung, Thủy Tiên. La những bãi tắm mới phát triển 5 năm trở lại đây, nên vẫn giữ được vẻ hoang sơ, bãi tắm sạch và điều đặc biệt hải sản ở đây cực rẻ và tươi ngon.

Đường đi tới bãi tắm LONG CUNG cũng tương đối dễ kiếm. Bãi tắm này nằm ngoài rìa thành phố, các bạn cứ theo quốc 51C chạy theo hướng về Sài Gòn, qua resort Sân Golf Paradise gặp một ngã 3 có mũi tên chỉ vào Long Cung Resort thì chạy vô. Chạy thẳng đến cuối đường là gặp bãi tắm Long Cung

Bãi biển Long Cung Vũng Tàu

Bãi biển ở đây cát trắng trải dài, nước trong khá thích hợp cho những hoạt động vui chơi ngoài trời như đá banh hay bóng chuyền bãi biển.

Điều đặc biệt nhất ở Bãi tắm Thủy Tiên là gì các bạn biết không? Đó là việc tận tay lựa hải sản từ những chiếc thuyền thúng đánh bắt. Ở nơi đây, tựa như một làng chài nhỏ. Người dân đi thuyền thúng đánh bắt gần bờ rồi mang hải sản vào bán cho khách du lịch hoặc những nhà hàng đã đặt trước.

Họ vừa ngồi gỡ cá dính trong lưới vừa trò chuyện về nghề đi biển. Cá, mực, tôm, cua ghẹ, …đủ cả nhưng tùy hôm mà được nhiều hay ít. Mà có một điều đặc biệt hải sản ở đây rất tươi mà lại còn rẻ nữa. Mua cả mớ cá, mớ tôm (tôm con nào con nấy bự chà bá lửa) rồi mực và bạch tuộc mà có gần 200.000 đồng/kg. Cá sòng tươi ngon bán có đâu vài ba chục ngàn đồng/kg. Tôm tươi cỡ 150.000 đồng/kg. Bạn có thể trả giá một chút vì người ta vẫn nói thách nha. Nói chung mỗi người cỡ 100.000 đồng là ăn uống lè lưỡi.

Hải sản khô – món quà ý nghĩa của du lịch Vũng Tàu

Kho-ca-Vung-Tau

Du lịch đến Vũng Tàu, trước khi về, nhiều du khách thường chọn mua các loại hải sản làm quà. Với ưu điểm bảo quản được lâu để dùng dần, hải sản khô, một nắng là món quà ý nghĩa cho người thân, bạn bè. Vũng Tàu Chủ nhật giới thiệu những địa chỉ bán hải sản khô dưới đây để du khách lựa chọn.

CÁC CỬA HÀNG HẢI SẢN KHÔ

Siêu thị hải sản khô của Công ty CP Chế biến xuất nhập khẩu thủy sản BR-VT (Baseafood) là địa chỉ được nhiều người dân và du khách tin dùng. Siêu thị chuyên bán các loại hải sản khô và hải sản một nắng như: cá đù tẩm gia vị (57-95 ngàn đồng/gói, tùy trọng lượng); cá chỉ vàng tẩm mè (100 ngàn đồng/gói 500gram); cá mai tẩm gia vị (55 ngàn đồng/gói 250gram); cá sặc khô (140 ngàn đồng/gói 500gram; cá hồng khô (110 ngàn đồng/gói 500gram)… Ngoài ra, siêu thị Baseafood còn bán các sản phẩm ăn liền đóng gói như: cá thu nướng, cá cơm kho, mực rim, mực xé nướng, cái mai kho… với giá từ 12-55 ngàn đồng/gói. Khách có thể mua hải sản khô của Baseafood tại các địa chỉ: số 2, Trưng Trắc, ĐT: 0254.2240332; số 559, Trương Công Định, ĐT: 0254.2240231; số 118, Hoàng Hoa Thám, TP. Vũng Tàu, ĐT: 01284004959.

Tại cửa hàng hải sản khô Văn Sen (số 9, Trưng Nhị, TP. Vũng Tàu), giá các loại hải sản một nắng và hải sản khô như sau: mực một nắng: 320 ngàn đồng/kg; mực dẻo câu một nắng: 850-900 ngàn đồng/kg; cá chỉ vàng: 180 ngàn đồng/kg; cá bò: 520 ngàn đồng/kg; mực khô: 750-900 ngàn đồng/kg; tôm khô đồng: 540-900 ngàn đồng/kg; tôm khô biển: 500-1,1 triệu đồng/kg. ĐT: 0908103700.

Ngoài ra, khách có thể mua hải sản khô tại các cửa hàng hải sản khô: Hà Thơm (147, Trần Phú, ĐT: 0254. 3550222); Hồng Phúc (504, Trần Phú, ĐT: 0254. 3834004); Oánh (400, Trần Phú, ĐT: 0254. 3551 761).

CHỌN HẢI SẢN KHÔ NGON

Với kinh nghiệm 18 năm kinh doanh, anh Nguyễn Văn Tài, chủ cửa hàng hải sản khô Văn Sen tư vấn cách chọn hải sản khô ngon: Với mực một nắng, nên chọn loại mực câu là ngon nhất. Mực câu có thân dày, bụng màu trắng, lưng màu hồng tự nhiên, trên thân mực còn một lớp phấn trắng, khi ăn, thịt sẽ rất ngọt. Với cá khô một nắng, khách nên chọn loại thịt dày, khi ăn vị cá hơi mặn nhưng vẫn giữ nguyên vị ngọt, thịt dai, không bở. Còn với tôm khô một nắng, bạn không nên chọn loại có mùi tanh nồng, màu đỏ chót toàn thân, bởi có thể tôm bị tẩm ướp phẩm màu. Bạn nên chọn loại tôm có mùi thơm, phần thân tôm màu đỏ tự nhiên nhưng phần bụng vẫn giữ nguyên màu trắng.

Lựa chọn Tôm khô

HOÀNG THI

Báo Bà Rịa – Vũng Tàu

Di tích lịch sử cách mạng “Nhà cao cẳng” số 18 Lê Lợi Vũng Tàu

Di tích lịch sử “Nhà cao cẳng” tọa lạc ở số 18, đường Lê Lợi, TP.Vũng Tàu là nơi diễn ra nhiều cuộc họp bí mật của Tỉnh ủy Bà Rịa-Long Khánh trong những năm tháng kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Từ ngôi nhà này, nhiều quyết định quan trọng đã được triển khai, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng tại địa phương phát triển.

Nhà cao cẳng rộng 160m2, và sở dĩ có tên gọi như vậy vì phía dưới ngôi nhà là hàng 4 dãy cột đá, mỗi cột cao 2,2m, cạnh vuông 40cm như đôi chân chống đỡ ngôi nhà. Nhà được xây dựng theo kiến trúc kiểu nhà nghỉ biệt lập, có hàng rào, sân vườn bao quanh. Nhà được chia thành 2 khu: khu nhà chính và khu nhà phụ.

Khu nhà chính gồm 2 tầng, tầng trệt là dãy cột trụ chống đỡ cả ngôi nhà. Tầng lầu là nơi ở chính của ngôi nhà, được thiết kế 2 mặt trước và sau có cầu thang lên xuống, xây thoai thoải từ phía ngoài trời dẫn lên lầu. Bên trong có một sảnh lớn dùng để tiếp khách và các phòng nhỏ dùng để nghỉ ngơi. Ở các phòng đều có cửa sổ hướng ra khu vườn, tạo nên một không gian tĩnh lặng. Mái nhà được lợp bằng ngói tây, tương tự mái nhà của dân tộc Thái, mái dốc xuống ở 4 phía, 2 phía đầu hồi đều có tam giác nhỏ để đón gió chống nóng. Khu nhà phụ là gian nhà rộng 2,25m, mái ngang 6m dùng làm nhà bếp và lối dẫn lên nhà chính.

“Nhà cao cẳng” được ông Deloudet, Công chức, Sĩ quan người Pháp làm việc ở Sài Gòn cho xây dựng hoàn thành vào khoảng năm 1949. Ngôi nhà được xây để ông cùng vợ là bà Chau Chon làm nơi nghỉ mát ở Vũng Tàu. Xung quanh khu vực “Nhà cao cẳng” có nhiều biệt thự và khu nghỉ mát, hướng ra bãi biển, an ninh được kiểm tra rất nghiêm ngặt.

Năm 1950, ông Deloudet về Pháp, ngôi nhà trở thành tài sản của bà Chau Chon. Đến năm 1951, bà bán ngôi nhà này cho kỹ sư nông nghiệp Nguyễn Văn Chiến. Năm 1952, ông Ba Trà, công nhân một nhà máy nước ở Bà Rịa được giao trọng trách trông coi “Nhà cao cẳng”. Ông là một người nhiệt tình tham gia vào các phong trào cách mạng của Đảng bộ; ông nhiều lần bị giặc bắt, được thả và luôn nằm trong tầm ngắm của quân địch. Với tinh thần yêu nước, tại Vũng Tàu, ông nhanh chóng kết nối với Đảng và tiếp tục làm cơ sở bí mật cho các cán bộ hoạt động cách mạng.

Lợi dụng sự lơ là, thiếu cảnh giác của địch, trong thời gian từ năm 1956-1959, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bà Rịa-Long Khánh đã biến “Nhà cao cẳng” và các biệt thự xung quanh thành cơ sở cách mạng, làm nơi ăn, chốn ở, nơi đi lại sinh hoạt hội họp của các đồng chí lãnh đạo phong trào cách mạng.

Tại đây, dưới sự chỉ dẫn dắt của đồng chí Năm An Chi, phong trào cách mạng trong quần chúng nhân dân phát triển mạnh mẽ và sâu rộng. Trong các năm 1956, 1957, nhiều cuộc họp bí mật diễn ra tại “Nhà cao cẳng”. Trong cuộc họp, nhiều chủ trương của Đảng được triển khai, kịp thời bám sát tình hình, thúc đẩy phong trào cách mạng địa phương phát triển.

Trong tháng 3 và tháng 4 năm 1959, chính tại nơi đây, Thường vụ Tỉnh ủy đã tổ chức cuộc họp với Huyện ủy Vũng Tàu nhằm kiểm tra công tác học tập Nghị quyết 15 của Trung ương Đảng và triển khai những Chỉ thị của Đảng bộ liên tỉnh miền Đông; chương trình vận động phong trào quần chúng nhân dân chống luật 10/59 của chính quyền Ngô Đình Diệm .

Ông Võ Quý Khanh cho biết, hiện tại di tích lịch sử cách mạng “Nhà cao cẳng” nằm trong khuôn viên của Cục Hải quan TP.Vũng Tàu và do đơn vị này quản lý. Phần lớn kiến trúc ngôi nhà vẫn được giữ nguyên vẹn. Do chỉ tồn tại trong thời gian ngắn của thời kỳ đầu kháng chiến chống đế quốc Mỹ nên các hiện vật không được lưu lại. Năm 1991, “Nhà cao cẳng” được Bộ VHTT công nhận là di tích lịch sử cách mạng.

Bài, ảnh: BẢO NGỌC

Báo Bà Rịa – Vũng Tàu