Ở Phú Quý là một trong những nơi nhiều cá mú bông nhất. Mới nhìn con mú bông giãy trên rổ là thích mắt rồi! Thân cá đẫy dà, trơn mướt tỏa ra một sức sống đến kỳ lạ. Thân cá màu đen rêu, lỗ chỗ những đốm vàng nghệ, đôi chỗ ngả màu cam, tưởng chừng mỡ cá muốn tươm ra.

Mú cũng cắn câu nhưng phương tiện đánh bắt mú vẫn là “chồ” và lưới. Để cá được tươi, ngư dân giữ cá trong lồng, ngâm trong nước treo bên mạn thuyền. Làm thế nào, khi đem cá đến chợ nó vẫn còn sống hay ít nhất phải tươi dù chợ xa. Là người nội trợ giỏi phải chú ý đến cá tươi. Mua được cá sống thì tốt, mua cá đã chết, phải biết con nào còn tươi.

Người ta chỉ nhìn qua đôi mắt cá, con nào còn ánh xanh là biết ngay, khỏi phải cầm cá lên xem độ cứng mềm hoặc xem mang cá. Cá tươi là lúc mỡ cá chưa “chạy” cá mới ngọt, thơm. Đem cá mú về phải làm thịt ngay. Cá mú ngon từ bộ lòng đến da. Món ăn thông thường là nấu chua hoặc xào chua ngọt với cà, khế và rau mùi. Nấu cá mú không cần dầu vì cá mú quá nhiều mỡ. Mỡ cá mú sông thơm mà không tanh, không hôi gành như mú biển. Cá càng lớn càng ngon.

Món ăn sang trọng và khoái khẩu của người phố thị là mú hấp, thường gặp ở đám cưới. Cá hấp thì tất cả hương vị được cô đặc lại trong thịt, trong lòng cá. Cái vị đậm đà, mùi thơm lừng lựng. Cá mú hấp với các vị thuốc bắc gồm: đại táo, câu kỷ, mộc nhĩ, bá hạp, hột sen và một ít bún song thằng, gia thêm ngũ vị hương. Món ăn rất hấp dẫn mà rất Tàu. Họ còn bảo rằng món này bổ tinh lực song ngon nhất vẫn là bộ da.

Những khi được con mú lớn, ngư dân lột lớp da phơi khô, để dành khi giỗ chạp hay có khách quý mới đem dùng. Da cá rất dày có khi đến 1cm. Lột da xong dùng những thẻ tre cật, hai đầu vót nhọn căng rồi đem phơi. Được vài ba nắng, thật khô mới chọn nơi khô ráo để treo. Thỉnh thoảng phơi lại khỏi mốc khi cần bà con cắt một phần, đem thái nhỏ từng miếng bằng mút đũa đem rang cát, ngâm nước một lát, rửa sạch để ráo. Da cá nở phồng như “hủ tiếu”. Lạc rang vàng, rau răm thái nhỏ.

Tất cả trộn đều gia vị thêm ớt, tỏi, nước mắm ngon. Mới trông đĩa “bì cá” với sắc vàng bông lốm đốm những mảnh ớt đỏ là đẹp mắt rồi. Động đũa vào bạn mới thấy hết cái lạ lẫm. Miếng da dai dai, thơm mà béo, nhai vài lượt là thấy vị ngọt. Đúng là ngọt đến “chạy tọt xuống bụng”. Bạn không giữ được cái cảm giác “ngậm nghe” đâu. Muốn tận hưởng cái ngon, bạn phải chờ đến miếng thứ hai, thứ ba. Cái hương vị đầu tiên giống như ăn lòng cá tràu (cá quả, cá lóc). Nó vừa dẻo thơm thơm mùi cá, rồi ngòn ngọt, béo béo. Nhấm một tí rượu, tưởng chừng hương vị trôi đi nhưng không, cái dư vị còn đọng lại ở hầu. Thảo nào người sành ăn như cụ Tản Đà đã thẫn thờ đến không muốn ăn khi lỡ tay làm rớt cái bao tử cá tràu.

Phú Quý là một huyện đảo tỉnh Bình Thuận, Phú Quý gồm 10 hòn đảo lớn nhỏ, được thiên nhiên ban tặng nhiều cảnh quan thơ mộng, hùng vĩ đẹp đến ngỡ ngàng.

Hòn Tranh

Cách cảng Phú Quý 600 m, nằm phía đông nam đảo Phú Quý. Hòn Tranh có chiều rộng nhất là 650 m về phía Bắc, nơi hẹp nhất 290 m, chiều dài 1.176 m,[8] diện tích 55 ha. Trước đây là một hoang đảo chủ yếu là cỏ tranh, được nhân dân phá trồng hoa màu, hiện nay đang được trồng rừng phục hồi môi trường. Không có dân cư sinh sống. Hiện là nơi đặt trạm ra-đa quan sát biển của lực lượng Hải quân nhân dân Việt Nam. 10°29′30″B 108°58′00″Đ.

Nó là một kiệt tác do thiên nhiên ban tặng cho Đảo Phú Quý. Nơi chỉ có quân đội và ba hộ dân sinh sống. Nơi đây bạn có thể lặn san hô ở Vũng Phật nơi bảo tồn sinh vật biển nơi có nhiều loại cá, san hô, sao biển sinh sống. Cách Vũng Phật từ 10 phút bạn có thể câu rất nhiều cá cho bữa ăn. (Nên câu chỉ đủ ăn không nên câu quá nhiều).

Hòn Trứng

Hòn Trứng: rộng 3.600 m2. Nằm phía tây bắc, là cửa ngõ ra vào đảo, là điểm tựa của nhiều loại ghe thuyền. Mùa gió Nam thuyền có thể neo đậu ở phía bắc. Mùa gió Bắc có thể neo đậu ở phía nam.

Hòn Trứng nhỏ

Hòn trứng nhỏ rộng 2.000 m2, cách Hòn Tranh 100 mét về phía đông nam.

Hòn Đen

Hòn Nghiên hay Hòn Mực do đảo toàn đá đen. Nằm phía đông bắc Phú Quý, cách bờ 100 mét, diện tích 23.000 m2. Vào những lúc nước ròng có thể lội bộ ra Hòn Đen.

Gọi là Hòn Đen là vì ở đây chỉ toàn là đá đen, những tảng đá đen lấp lánh, đủ hình dáng ngẫu nhiên đặt chồng lên nhau và nước thì trong vắt.

Hòn Giữa

Đây là một dãy gành đá bén nhọn nằm cạnh Hòn Đen, nằm vắt ngang như một nhịp cầu nối liền Hòn Đen và Hòn Đỏ thuộc xã Long Hải. Diện tích 2.900 m2.

Hòn Đỏ

Hòn Bút, Hòn Son hay Hòn Bút Nghiên: Nằm phía đông bắc Phú Quý, cách bờ khoảng 200 – 300 mét. Có tên là Hòn Đỏ vì ở đây toàn là đá màu đỏ. Diện tích hơn 28.000 m2.

Hòn Hải

Hay Hòn Khám, Hòn Hài: cách đảo Phú Quý gần 65 km về phía nam, là điểm A6 đường cơ sở lãnh hải Việt Nam. Có hình dạng là một khối đá vuông cạnh mọc thẳng đứng, có chiều dài khoảng 130 m, bề ngang chỗ rộng nhất khoảng 60 m, điểm cao nhất là 113 m tính từ mặt biển, rộng 46.000 m2, là một trong các điểm cơ sở nằm trên đường cơ sở của Việt Nam. Hòn Hải và hai hòn đảo nhỏ lân cận tạo thành cụm đảo The Catwicks trong các bản đồ hàng hải phương Tây. Hòn Hải được gọi là Pulo Sapata, Poulo Sapate, hoặc Shoe Island. Hải đăng Hòn Hải được xây dựng năm 2004.

Trong khi không ít hòn đảo giữa biển khơi của Việt Nam được nhắc tên thì Hòn Hải lại bị lãng quên. Để chiêm ngưỡng vẻ đẹp kỳ thú của Hòn Hải, chúng tôi khởi hành từ đảo Phú Quý, tỉnh Bình Thuận sau hành trình 6 giờ vượt sóng gió đến Hòn Hải.

Hòn đảo này còn được biết đến với tên gọi là Hòn Khám, có tên trên bản đồ quốc tế với tên gọi Poulo Sapate và cách đảo Phú Qúy khoảng 65 km. Hòn Hải từng được người dân gọi là Hòn Hài, do có hình dạng có hình dạng độc đáo, lạ kỳ như chiếc hài giữa biển Đông.

Đảo được hình thành từ núi lửa phun trào dung nham hàng triệu năm trước, có hình dạng và địa hình phức tạp, chiều dài khoảng 130 m, chiều ngang chỗ rộng nhất khoảng 60m, điểm cao nhất 113m tính từ mặt biển. Là nơi quan trọng có đường cơ sở để tính lãnh hải Việt Nam.

Hòn đảo này hoàn toàn khô cằn, không có nước ngọt, không cây cối, chỉ có những triền cỏ hoang hoải mọc lên từ khoảng đất hiếm hoi. Nhưng Hòn Hải lại là nơi trú ngụ của hàng vạn chim nhạn, mòng biển, bồ nông. Vách đá kỳ vĩ, gồ ghề, thẳng đứng là nơi thích hợp để cho các loại chim biển như nhạn, mòng, bồ nông làm tổ.

Nhất là vào tháng 7, các loại chim lại trở về sinh nở khiến hòn đảo vốn yên bình giữa Biển Đông bỗng chốc biến thành sân chim kỳ thú. Hàng nghìn con chim hội tụ tại đây khiến hòn đảo trở nên rộn ràng với tiếng chim kêu suốt đêm ngày. Anh Tùng đảo trưởng cho biết, khu vực này rất nhiều tôm cá, thức ăn phong phú lại chưa bị con người tác động, nên đây là môi trường tốt nhất để nhạn sinh sống.

Chim nhạn biển có tuổi đời khoảng 20 năm. Trong suốt cuộc đời của mình, một chú nhạn có thể bay quãng đường dài đến 1 triệu km. Đặc biệt, loài chim này không làm tổ mà thường chọn những bề mặt đá nóng đẻ trứng, và nhờ sức nóng của đá để trứng nở thay vì ấp.

Hòn Hải cũng là nơi xuất phát của những con thuyền chuyên câu cá mập nổi tiếng ở Phú Quý. Tìm hiểu những con thuyền câu cá mập cũng là một trải nghiệm độc đáo. Một chủ thuyền cho hay, thuyền câu cá mập phải đi một hành trình dài để tới được điểm câu, mỗi chuyến câu thường kéo dài cả tháng.

Đặt chân đến Hòn Hải du khách còn ngẩn ngơ với khung cảnh kỳ thú nơi đây. Qua bao thiên niên kỷ, gió và sóng biển bào mòn đá, tạo nên hàng vạn đường gờ uốn lượn nhấp nhô quanh đảo khiến ta liên tưởng đến tác phẩm nghệ thuật được chạm khắc tinh tế từ bàn tay của những nghệ nhân tài hoa.

Hòn Đồ Lớn

Hòn Đồ Lớn hay Hòn Bố: Nằm phía đông nam và cách Phú Quý gần 60 km, có thể một phần hòn đảo này hình thành năm 1923 do hoạt động phun trào dưới lòng biển Đông. Lúc đầu có dạng hình tròn với đường kính 40 m, trên mặt có cát trắng và xung quanh có cạnh bậc thang thoai thoải. Hiện nay hình thành một bãi đá ngầm dài 700 m và rộng gần 500 m. Hòn Đồ lớn còn được hàng hải phương Tây gọi là Round Island hoặc Great Catwick.

Hòn Đồ Nhỏ

Hòn Đồ Nhỏ hay Hòn Trào: cách Hòn Bố 2 hải lý về phía đông, rộng chỉ có 50 m2. Hòn Đồ nhỏ còn được gọi là Little Catwick hoặc Pyramid trong hàng hải phương Tây. Little Catwick cách Pulo Sapata (hòn Hải) 2 dặm về hướng tây bắc. Hòn Bố là một đảo đá non đã ngả màu vàng đất, không có nước ngọt nên không có người sinh sống và không có cây xanh. Tuy nhiên, đây là nơi cư ngụ của các loài chim biển, vào mùa mưa có hàng ngàn con chim mố (một loài ó biển) về đây sinh sôi nảy nở.

Hòn Đá Tý

Hòn Tý, Hòn Vung hay Hòn Tiền: cách đảo Phú Quý 80 –100 m. Hòn Tý có hình dáng của cái vung nồi do đó còn có tên là hòn Vung. Theo lời kể, từng tìm thấy nhiều tiền xu của các triều đại trước nên cư dân trên đảo thường gọi là hòn Tiền. Đây thường là nơi tập bắn đạn thật của hải quân Việt Nam.

Kể từ ngày 1/9/2020, tỉnh Bình Thuận đồng ý cho khách nước ngoài đến Khu du lịch Phú Quý không cần giấy phép vào khu vực biên giới biển của Công an tỉnh. Đồng thời, tỉnh cũng giao Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh chủ trì, phối hợp với lực lượng an ninh Công an tỉnh tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, nắm tình hình quản lý chặt chẽ hoạt động cư trú của người nước ngoài khi ra đảo Phú Quý; có biện pháp phòng, ngừa các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia và lây lan dịch bệnh Covid-19. Riêng Công an tỉnh dừng thủ tục cấp phép cho người nước ngoài ra đảo Phú Quý.

Chủ trương này, tỉnh Bình Thuận căn cứ Nghị định 71/2015/NĐ-CP ngày 9/3/2015 của Chính phủ về quản lý hoạt động của người, phương tiên trong khu vực biên giới biển và Quyết định số 1374/QĐ-UBND ngày 16/6/2020 của UBND tỉnh về việc công nhận khu du lịch cấp tỉnh đối với Khu du lịch Phú Quý.

Hòn Tranh nằm phía trái Cảng Phú Quý, cách đảo lớn khoảng 1 km. Hòn Tranh có chiều rộng nhất là 650m về phía Bắc. Nơi hẹp nhất 290 m. Chiều dài 1.176 m. Sau hơn 10 phút đi canô, từ đảo chính sang, du khách sẽ rảo bước dưới tán mát râm của hàng hàng cây phong ba và cũng như khám phá những vẻ đẹp tiềm ẩn của Hòn Tranh, thèm được cầm lấy cần câu vì có quá nhiều cá biển bơi lội ở những nơi nước trong vắt, nhìn thấy đáy.

Có tên gọi là hòn Tranh vì lúc xưa nơi đây mọc nhiều cỏ tranh, người dân từ Phú Quý thường sang cắt cỏ tranh về lợp nhà. Theo lời kể của những cư dân lớn tuổi, trên đảo có Miếu thờ vị tướng tên Bùi Huy Ích đã bảo vệ Nguyễn Phúc Ánh khi bị quân Tây Sơn truy đuổi. Về sau được vua Minh Mạng phong chức “Bắc Quân Đô Đốc Phủ Chưởng Phủ Sư Tạng Thái Bảo Trấn Thủ Quân Chi Thần”. Có Vạn thờ 77 thần Nam Hải do ngư dân lập khi trôi dạt cùng ngày vào đảo. Hàng năm, vào tháng 3 và tháng 8 âm lịch, người dân Phú Quý đều sang cúng giỗ Quận công Bùi Huy Ích và thần Nam Hải, cầu cho mùa biển no ấm. Trên đảo còn có một giếng nước, người dân gọi là giếng Nguyễn Ánh. Giếng nước rất đặc biệt vì dù là mùa mưa hay mùa hạn vẫn đầy ắp nước. Giếng còn được gọi là “vực thẳm tình yêu”, do gắn với câu chuyện tình buồn của một đôi trai gái trẫm mình chết chung để bảo vệ tình yêu.

Trải dài vùng biển phía Nam hòn Tranh có nhiều địa điểm đẹp là vũng Gấm, vũng Bàn, mũi Xương cá, vũng Phật, hang Cò Nước và hang Cò Khô, là nơi nghỉ đêm của nhà họ cò. Còn dọc theo bãi trước phía Tây là một dải cát trắng mịn màng, trinh nguyên. Với cấu trúc từ dung nham núi lửa phun trào, hòn Tranh còn sở hữu hệ thống hang động kỳ bí, nhiều dáng đá lạ màu chàm, xanh rêu đủ sức hấp dẫn khách yêu thích khám phá thiên nhiên. Hòn Tranh quanh năm sóng yên biển lặng, bãi biển phẳng lì, cát trắng mịn, nước trong xanh soi rõ từng rạn san hô và các loài tảo biển. Mùa nước cạn, hòn Tranh hào phóng với các loại ốc biển, cá, mực mà chỉ cần những dụng cụ đơn giản là có thể đánh bắt dễ dàng. Động thực vật ở đảo cũng vô cùng phong phú. Dứa dại là nguồn thực phẩm quý bổ dưỡng. Hệ thống bụi rậm là nơi cư ngụ cho một số loại động vật trên cạn như: tắt kè, rắn biển, thằn lằn đá, cua dẹp.

Đến với hòn Tranh, du khách sẽ có dịp tận hưởng không khí trong lành, làn nước biển trong xanh để thỏa thích bơi lặn và chiêm ngưỡng những dãy san hô kỳ thú. Ngoài tắm biển, du khách còn tự tạo cho mình thú vui đi bắt cua, ghẹ trong các gộp đá ven biển hoặc bắt ốc các loại. Đây là những món ăn ngon, lạ để du khách càng thêm nặng lòng với hòn Tranh. Những tháng trời êm, biển lặn, dân địa phương mỗi lần ra hòn Tranh thường mang theo cả bếp, nồi, để bắt cá, cạy hào rồi tự chế biến và thưởng thức các món luộc, nướng tươi ngon giữa biển trời xanh mát, cảm nhận trọn vẹn sự sảng khoái thiên nhiên ban tặng. Với một chút phiên lưu, mạo hiểm chắc chắn du khách sẽ thoải mái tham quan, khám phá và trải nghiệm biết bao điều kỳ thú của đảo hòn Tranh nên thơ và xinh đẹp.